Ալիևի հետ խոսակցությունն ու հրթիռները

Համաշխարհային խնդիրների ուսումնասիրման Ստոկհոլմի միջազգային ինստիտուտի (SIPRI) հրապարակած նոր տվյալների համաձայն՝ 2015-2019թթ. Հայաստանում և Ադրբեջանում մեծացել է սպառազինման պահանջարկը:

Ինչպես նշել են SIPRI-ի մասնագետները, Հայաստանն ու Ադրբեջանը հատկապես մեծացրել են հրթիռների ձեռքբերման ծավալները: «Վերջին 5 տարում Հայաստանն իր սպառազինման բոլոր գնումները կատարել է Ռուսաստանից, իսկ Ադրբեջանն իր զենքի 60 տոկոսը գնում է Իսրայելից, 31 տոկոսը՝ Ռուսաստանից»,- ասվում է զեկույցում:
Նշվում է նաև, որ այս տարիներին նախորդ հինգ տարվա համեմատ 48 տոկոսով նվազել է զենքի ներկրումը Թուրքիայում:

Ավելի վաղ հայտնի էին դարձել աշխարհի զենք արտահանող խոշորագույն երկրները: Զենքի արտահանման մասշտաբներով երկրների առաջատար հնգյակում են ԱՄՆ-ն, Ռուսաստանը, Ֆրանսիան, Գերմանիան և Չինաստանը:

2015-2019 թվականներին զենքի վաճառքի համաշխարհային ցուցանիշը նախորդ հնգամյակի համեմատ աճել է 5,5%-ով, այս ցուցանիշով ամենամեծ աճը գրանցել են ԱՄՆ-ն և Ֆրանսիան, արձանագրում է Համաշխարհային խնդիրների ուսումնասիրման Ստոկհոլմի միջազգային ինստիտուտին:

Զենքի արտահանման մասշտաբներով երկրների առաջատար հնգյակում են ԱՄՆ-ն, Ռուսաստանը, Ֆրանսիան, Գերմանիան և Չինաստանը: 2010-2014 թվականների համեմատ ԱՄՆ-ն գրանցել է զենքի վաճառքի 23% աճ, Ֆրանսիան` 72%: Միևնույն ժամանակ ռուսական զենքի արտահանումը անկում է ապրել 18%-ով:

«Ռուսական զենքի մատակարարման նվազեցումը Հնդկաստանին (այս երկիրը ռուսական զենքի հիմնական գնորդն է) բերել է ռուսական զենքի արտահանման մասշտաբի կտրուկ անկման: Ռուսական զենքի արտահանման աճը դեպի Եգիպտոս և Իրաք չի կարողացել փոխհատուցել 2015-2019 թվականների զենքի արտահանման ընդհանուր անկումը»,-նշել է Համաշխարհային խնդիրների ուսումնասիրման Ստոկհոլմի միջազգային ինստիտուտի զինամթերքի և ռազմական ծախսերի գծով հետազոտող Ալեքսանդրա Կուիմովան:
Այս զեկույցի տվյալներով համաշխարհային զենքի արտահանման մասշտաբներով առաջին անգամ լավագույն տասնյակում է հայտնվել Հարավային Կորեան, որի զենքի վաճառքի մասշտաբը` համեմատած 2010-2014 թվականների հետ, աճել է 143%-ով: Իսրայելից զենքի արտահանման մակարդակը աճել է 77%-ով և հասել է ռեկորդային ցուցանիշի:

2015-2019 թվականներին 61%-ով աճել է զենքի մատակարարումը դեպի Մերձավոր Արևելք, այս տարածաշրջանին բաժին է հասնում համաշխարհային զենքի արտահանման 35%-ը: Տարածաշրջանի և ամբողջ աշխարհի խոշորագույն ներկրողը Սաուդյան Արաբիան է, բացի այս պետությունից, հնգյակում են հայտնվել Հնդկաստանը, Եգիպտոսը, Ավստրալիան և Չինաստանը:

Զեկույցում նշվում է, որ դա կարող է պայմանավորված լինել որոշ զինատեսակների մատակարարման հետաձգման, ինչպես նաև ԱՄՆ-ից կործանիչների մատակարարման պայմանավորվածության չեղարկման հետ:

Հայաստանն ու Ադրբեջանը, ակնհայտորեն շարունակում են սպառազինվել: Թերևս, հայկական կողմի համար պարզ է, որ պատերազմ կարող է բռնկվել ցանկացած պահի, չնայած այն հանգամանքին, որ Փաշինյանը վարում է Ալիևի հետ կոնստրուկտիվ բանակցություններ վարելու քաղաքականություն, շեշտում է բանակցային գործընթացի վերաբերյալ ունեցած «իր կետի մասին» և կոչ է անում Ալիևին նույնպես հայտարարել, որ լուծումը պետք է ընդունելի լինի երեք կողմերի համար:

Ոչ միայն պատերազմի, այլև կարճատև ռազմական ընդհարումների ու սադրանքների քաղաքականությունը ադրբեջանական կողմից չի կարելի բացառել, որ ցանկացած պահի կարող է սրվել դրությունները սահմաններում և շփման գծում, ամեն անգամ այն բանից հետո Ալիևը հայտարարի, որ դժգոհ է բանակցությունների ընթացքից:

Այնպես որ՝ սպառազինվելու քաղաքականությունը, անշուշտ, վկայում է այն մասին, որ բանակցությունները՝ բանակցություններ, բայց տևական խաղաղությունը քանի հաստատված չէ՝ ապրում ենք հարաբերական անդորրի պայմաններում:

Մետաքսյա Շալունց