Ձվի ինտրիգը` ինչու է գինը դարձել 25 դրամ

Տնտեսական մրցակցության մասին ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ անբարեխիղճ մրցակցությունն արգելվում է: ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի որոշմամբ` վարչական վարույթ է հարուցվել «Վարիանտ Գրուպ», «Լուսակերտ», «Լուսակերտի Էլիտ», «Գնթունիք», «Աշտարակ ձու» ՍՊԸ-ների, «Արզնու տոհմային ԹՏԽ» ԲԲԸ-ի և «Արաքս թռչնաֆաբրիկա» ՓԲԸ-ի կողմից «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» օրենքի հնարավոր խախտումների վերաբերյալ: Այս մասին հայտնեցին ՀՀ ՏՄՊՊՀ-ից:

ՏՄՊՊՀ-ն 2019 թվականի փետրվարի 4-ի «Ձվի շրջանառության ոլորտում ուսումնասիրություն իրականացնելու մասին» թիվ 17-Ա որոշման հիման վրա իրականացրել է ուսումնասիրություն հավի ձվի շրջանառության ոլորտում: Ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դարձել, որ հավի ձվի իրացման ոլորտում մի շարք տնտեսվարող սուբյեկտների կողմից վարվող գնային քաղաքականությունը, ինչպես նաև ապրանքային շուկայում ապրանքների շրջանառության ընդհանուր պայմանների վրա ազդեցությունը կարող է պարունակել «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի հնարավոր խախտումների, մասնավորապես՝ տնտեսվարող սուբյեկտների կողմից գերիշխող դիրքի հնարավոր չարաշահման և (կամ) հակամրցակցային համաձայնության (չհիմնավորված կամ խտրական գների սահմանման և կիրառման, գների չհիմնավորված փոփոխությունների կամ պահպանման և այլն) հատկանիշներ:
Ձվի շուկայում վերջին երկու ամիսներին, իսկապես, տարօրինակ իրավիճակ է ստեղծվել: Ձվի գինը հայաստանյան մանրածախ առևտրի կենտրոններում կտրուկ իջել է: Եթե 2019-ի դեկտեմբերին ձվի գինը 50-80 դրամ էր, ապա հունվար-փետրվար ամիսներին ձու կարելի է ձեռք բերել անգամ 25 դրամով, սա այն դեպքում, երբ ձմռանը ձվի գինը, սեզոնայնության գործոնով պայմանավորված, միշտ բարձրանում է: Այն, ինչ այժմ կատարվում է ձվի շուկայում, կարող է պայմանավորված լինել երկու հանգամանքով. կա'մ ձվի գերարտադրության հետևանքով շուկայում առաջարկը գերազանցել է պահանջարկին, կա'մ էլ տեղի է ունենում միտումնավոր գների իջեցում:

Հատկանշական է, որ երկու շաբաթ առաջ ՏՄՊՊՀ ղեկավարը  կառավարության նիստից հետո լրագրողների հետ զրույցում ասել էր, որ մամուլի տեղեկությունը, թե ներմուծման պատճառով է ձվի գինը նվազել, ճիշտ չէ: <<Վերջին ամիսներին ձու չի ներմուծվել: Վերջին ներմուծումը եղել է նախորդ մարտին: Պատճառը գերարտադրությունն է: Ինչքան ածան հավ կա: Մենք շուտով կհասկանանք՝ արդյոք խոշոր արտադրողները փորձում են մանրերին դուրս հանել շուկայից, թե ոչ»,- ասելօ էր Գեղամ Գեւորգյանը:
Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին օրենքի համաձայն` գնի չհիմնավորված իջեցումը, երբ տնտեսվարող սուբյեկտի կողմից որոշակի ժամանակահատվածում ապրանքի գնի` տնտեսական պայմանների (գործոնների) առկայությամբ չպայմանավորված իջեցումը նույնպես անբարեխիղճ մրցակցության դրսևորում է, այնպես, ինչպես գնի չհիմնավորված բարձրացումը:
Անբարեխիղճ մրցակցություն է համարվում ձեռնարկատիրական գործունեության ցանկացած գործողություն կամ վարքագիծ, որը հակասում է գործարար շրջանառության սովորույթներին, խախտում է մրցակիցների միջև կամ վերջիններիս ու սպառողների միջև բարեխղճության` ազնվության, արդարության, ճշմարտության, անաչառության սկզբունքները:

Յուրաքանչյուր շահագրգիռ անձ, այդ թվում սպառողը, որն անբարեխիղճ մրցակցության հետևանքով վնաս է կրել, իրավունք ունի անբարեխիղճ մրցակցությունը դադարեցնելու պահանջով դիմելու դատարան:
Գների չհիմնավորված իջեցման հետևանքով տարբեր տնեսվարողներ կարող են սննկանալ և դուրս մղվել շուկայից: Արդյունքում որոշ ժամանակ անց շուկայում կարող են մնալ մի քանի գերիշխող դիրք ունեցողներ, և այդ ժամանակ արդեն ձվի շուկայական գինը կորոշեն նրանք և ոչ թե մրցակցությունը:

Հայկ Դավթյան