ԵՄ-ն «կուլ է գնում» Անկարային

Էրդողանը Եվրոպային դրեց ընտրության առջև Արևմտյան լրատվամիջոցների պնդմամբ, Եվրամիության ղեկավար մարմինը` Եվրոպական հանձնաժողովը, այսօր արդեն կարող է Թուրքիայի հետ ազատ վիզային ռեժիմ սահմանելու որոշում կայացնել: Այս մասին տեղեկացրեց բրիտանական BBC-ին` պնդելով, որ այս առթիվ քաղաքական որոշումը Բրյուսելում արդեն իսկ կայացվել է: Որ այս տեղեկությունը համապատասխանում է իրականությանը` անուղղակիորեն վկայում է նաև այն հանգամանքը, որ այսօր արդեն Թուրքիան, իր հերթին, հայտարարեց, թե վերացնում է մուտքի արտոնագրերը Եվրամիության անդամ բոլոր պետությունների` այդ թվում Կիպրոսի հունական հատվածի քաղաքացիների համար: Համապատասխան որոշումը երեկ առավոտյան հրապարակվել է թուրքական կառավարության պաշտոնաթերթում: «Այս քայլը Կիպրոսի պաշտոնական ճանաչում չի նշանակում: Պարզապես, եթե ԵՄ-ն որոշի վերացնել մուտքի արտոնագրերը Թուրքիայի քաղաքացիների համար, մենք էլ այլևս վիզա չենք պահանջի Եվրամիության անդամ պետությունների քաղաքացիներից», - Reuters-ի թղթակցի հետ զրույցում նշել է թուրք պաշտոնյաներից մեկը: Թուրքիայի և ԵՄ-ի միջև վիզային ռեժիմի ազատականացումը հնարավոր է դարձել փախստականների շուրջ համաձայնագրի շրջանակներում: Այս պայմանավորվածության համաձայն՝ Բրյուսելը հնարավորություն կստանա Թուրքիա վերադարձնել ԵՄ տարածք մուտք գործած անօրինական ներգաղթյալներին: Դրա դիմաց Անկարան ֆինանսական օգնություն է ստանալու եվրոպացիներից, իսկ Թուրքիայի քաղաքացիները հնարավորություն են ստանալու 90 օր ժամկետով ազատորեն մուտք գործել Շենգենյան գոտու տարածք: «Կարծում եմ, որ շատ հստակ է` վիզային ռեժիմի ազատականացումը չի կարող միակողմանի գործընթաց հանդիսանալ: Այն պետք է ուղեկցվի նախապայմաններով, որոնք չկատարելու դեպքում այս ողջ գործընթացը կամ ընդհանրապես դադարեցվում է, կամ էլ՝ սառեցվում», նշեց Եվրոպական հանձնաժողովի պաշտոնական ներկայացուցիչը: Ընդհանուր առմամբ, Թուրքիային թվով 72 նախապայման է առաջ քաշված: Դրանց թվում են Կիպրոսի հետ հարաբերությունների հաստատումն ու ազգային փոքրամասնությունների` նախևառաջ քրդերի իրավունքները սահմանափակող օրենքների վերանայումը: Գերմանական Der Spiegel-ը, վկայակոչելով Եվրոպական հանձնաժողովին մոտ կանգնած աղբյուրները, պնդում է, որ Թուրքիան առաջ քաշված պահանջներից մոտ հինգ տասնյակն արդեն իսկ կատարել է: «Վերջնական հաշվարկը, սակայն, տեղի կունենա չորեքշաբթի օրը», - գրում է գերմանական պարբերականը` նշելով նաև, որ Անկարայի հետ բանակցություններում շրջադարձային էր ապրիլի 23-ին թուրքական Գազիանթեփ քաղաքում կայացած ԵՄ-Թուրքիա գագաթնաժողովը: «Թուրքիան այսօր լավագույն օրինակն է աշխարհի համար, թե ինչպես է պետք վարվել փախստականների հետ: Որևէ մեկը Թուրքիային դասեր տալու իրավունք չունի: Ես հպարտ եմ, որ մեր գործընկերը Թուրքիան է, և միանշանակորեն վստահ եմ, որ մենք հաջողության ենք հասնելու», օրեր առաջ Գազիանթեփի համաժողովի ավարտին հայտարարեց ԵՄ խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկը: Արևմտյան մամուլի գնահատմամբ, սակայն, ԵՄ-ն այսօր պարզապես ստիպված է ընդառաջել Անկարային: Der Spiegel-ի հոդվածագիրը, օրինակ, նկատում է «Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի համար վիզային ազատ ռեժիմի սահմանումը մեծ պարգև է: Դրան հասնելու համար նա նույնիսկ սպառնաց տապալել փախստականների շուրջ համաձայնագրի իրագործումը: Այդ սպառնալիքը նշանակում էր, որ Թուրքիան փախստականների հոսքը Էգեյան ծովով Հունաստան և ԵՄ տարածք այլևս չէր կանխելու: Էրդողանը Եվրոպային դրեց շատ հստակ ընտրության առջև` կամ փախստականներ, կամ էլ ազատ վիզային ռեժիմ Թուրքիայի քաղաքացիների համար»: ​​Թուրքական իրականություն. «Նրանք ուզում են իրենց դիմաց ենթարկվող հայի տեսնել» Թուրքիայի հետ ազատ վիզային ռեժիմ սահմանելու որոշմամբ ԵՄ-ն կրկին ի ցույց դրեց իր կախվածությունն Անկարայից: Սակայն թե՛ ԵՄ-ն, թե՛ արևմտյան երկրները հստակ գիտակցում են, թե ուր է տանում Էրդողանն այսօր Թուրքիան: Թուրքական խորհրդարանում վերջին մի քանի օրերին տեղի ունեցող իրադարձությունները բավարար են տեսնելու ու հասկանալու, թե որքանով է այսօրվա Թուրքիան հանդուրժող: Օրեր առաջ Թուրքիայի խորհրդարանում պատգամավորների անձեռնմխելիության սահմանափակման վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխության շուրջ քննարկումներ էին: Թուրքիայում օրակարգային դարձած պատգամավորների անձեռնմխելիության սահմանափակման վերաբերյալ օրինագիծը լուրջ տարաձայնությունների պատճառ է դարձել: Քրդամետ կուսակցության պատգամավորները պնդում են, որ այս նախագիծը ուղղված է իրենց դեմ: Նախատեսվում է, որ առաջարկը քվեարկության կդրվի հաջորդ շաբաթ: Օրենսդրական փոփոխությունը կընդունվի անհրաժեշտ 367 կողմ քվեն ստանալու դեպքում: Առնվազն 330 քվե ստանալու պարագայում նախագահ Էրդողանը կարող է հանրաքվեի դնել օրինագիծը, կամ հետ ուղարկել խորհրդարան՝ փոփոխման համար: Քննարկումները խորհրդարանում վերածվեցին աղմկահարույց ծեծկռտուքի: Իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության և քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության պատգամավորների միջև վեճ առաջացավ, երբ ընդդիմադիր պատգամավորները դժգոհել են, թե նիստի դահլիճը փոքր է: Քրդամետ կուսակցության ներկայացուցիչները պահանջեցին նիստը տեղափոխել ավելի մեծ դահլիճ, որպեսզի ներկաները կանգնած չհետևեն սահմանադրական հանձնաժողովի աշխատանքներին: Սակայն հանձնաժողովի նախագահը հայտարարեց, որ ավելի մեծ դահլիճ չկա` առաջարկելով դուրս հրավիրել լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին և պատգամավորների խորհրդականներին: Լրագրողները լքել էին դահլիճը, բայց կրքերը ավելի են բորբոքվել, երբ քրդամետ կուսակցության պատգամավորները առարկել են իրենց խորհրդականներին դահլիճից դուրս հրավիրելու որոշման դեմ: Նիստը ընդմիջվել էր, սակայն վեճը չի ավարտվել: Ավելին՝ երկրորդ նիստի ժամանակ պատգամավորների միջև կրկին սկսված աթոռակռիվը վերածվել է ձեռնամարտի: Ծեծկռտուքին մասնակցել էր Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության հայազգի պատգամավոր Գարո Փայլանը, ինչպես նաև մի շարք կին պատգամավորներ: Իշխանամետ և ընդդիմադիր ուժերի միջև տեղի ունեցած քաշքշուկի հետևանքով հինգ պատգամավոր է տուժել, իսկ նիստը հետաձգվեց մինչև երկուշաբթի: Նույն ծեծկռտուքը, սակայն շարունակվեց նաև երկուշաբթի օրը: Գարո Փայլանը հայտնեց, որ երկուշաբթի սահմանադրական հանձնաժողովի նիստին տեղի ունեցած ծեծկռտուքի ժամանակ իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության պատգամավորները հատուկ են իրեն թիրախավորել, հարվածներ հասցրել և վիրավորել։ ԱԶԿ-ի և քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության պատգամավորների միջև ձեռնամարտից հետո իշխող ուժի պատգամավոր Մեհմեթ Մեթիները Գարո Փայլանին է մեղադրել կռիվը հրահրելու մեջ։ Թուրքական «Բիանեթ» գործակալությանը տված հարցազրույցում Փայլանը, մասնավորապես, ասել է. «Մի շարք պատգամավորներ ծրագրված կերպով վրաս հարձակվեցին։ Իսկույն նրանց թիրախում հայտնվեցի և 20-30 վայրկյանի ընթացքում շուրջ 100 բռունցքի հարված ստացա։ Հետո էլ իմ հասցեին խտրական արտահայտություններ հնչեցրեցին»։ Փայլանը ընդգծել է, որ նման վերաբերմունքի է արժանացել հատկապես հայ լինելու համար, քանի որ իրեն հասցեագրված վիրավորանքները ազգային ինքնությանն էին վերաբերում. «Չեն կարողանում մարսել, որ հայկական ինքնությամբ մեկը իրենց ստերն է ջրի երես հանում և անսասան է մնում։ Նրանք ուզում են իրենց դիմաց ենթարկվող հայի տեսնել։ Ինձ թիրախավորել և հաշվեհարդար էին տեսնում որպես իրավական պայքար տանող հայ»: Թուրքական խորհրդարանի սահմանադրական հանձնաժողովում պարբերաբար կրկնվող կռիվների և լարվածության պատճառը պատգամավորներին անձեռնմխելիությունից զրկելու վերաբերյալ օրինագիծն է։ Ամիսներ տևած բուռն քննարկումներից հետո հանձնաժողովում ընդունեց օրենսդրական փոփոխության առաջարկը՝ առանց քրդամետ ԺԴԿ-ի մասնակցության․տեղի ունեցած ծեծկռտուքից հետո կուսակցության պատգամավորները լքել են օրինագծի քննարկման դահլիճը՝ այսպիսով բոյկոտելով այն։ Քվեարկությունը անցկացվել է խորհրդարանում ներկայացված մյուս երեք կուսակցությունների պատգամավորների մասնակցությամբ։ Սահմանադրական հանձնաժողովի ընդունած օրինագծի առաջարկը խորհրդարանում քննարկման կդրվի մայիսի 16-ին։ Մետաքսյա Շալունց