Ալեկոծություն Իրանում. Թրամփը պահանջում է չհալածել ցուցարարներին և ուժ չկիրառել

Հունվարի 8-ին Իրանի օդային տարածքում «Ուկրաինայի միջազգային ավիաուղիների» Boeing-737-ի կործանման հետևանքով 176 մարդիկ զոհվեցին: Նախ՝ իրանցի պաշտոնյաները որպես ավիաաղետի պատճառ նշում էին օդանավի տեխնիկական խնդիրները, բայց հետո ընդունեցին, որ օդանավը սխալմամբ խոցել են Իրանի ռազմական ստորաբաժանումները: Նույն գիշերը Իրանը հրթիռակոծել էր Իրաքում տեղակայված ամերիկյան ռազմակայանները:

Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին աններելի սխալ է համարել ուկրաինական օդանավը իրանական ռազմական ստորաբաժանումների կողմից խոցելը: «Երբ ինձ համար պարզ դարձավ, որ դա տեղի է ունեցել շատ ցավալի ու աններելի սխալի պատճառով, ես իսկույն կարգադրեցի պաշտոնյաներին պատասխանատու կերպով հաղորդել այդ տեղեկատվությունը», -այսօր հեռուստաելույթում ասել է Ռոհանին:

Հիշեցնենք, որ հունվարի 8-ին Իրանի օդային տարածքում «Ուկրաինայի միջազգային ավիաուղիների» Boeing-737-ի կործանման հետևանքով 176 մարդ է զոհվել: Սկզբում իրանցի պաշտոնյաները որպես ավիաաղետի պատճառ նշում էին օդանավի տեխնիկական խնդիրները, բայց հետո ընդունեցին, որ օդանավը սխալմամբ խոցել են Իրանի ռազմական ստորաբաժանումները: Նույն գիշերը Իրանը հրթիռակոծել էր Իրաքում տեղակայված ամերիկյան ռազմակայանները: Այսօրվա հեռուստաելույթում Հասան Ռոհանին կոչ է արել միջադեպն ուսումնասիրելու համար հատուկ դատարան ձևավորել: Նա ասել է, որ աններելի սխալի համար բոլոր պատասխանատուները պետք է պատժվեն:
Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ Իրանի դատական իշխանության ներկայացուցիչ Ղոլամհոսեյն Էսմաիլին ասել է, թե ուկրաինական օդանավի կործանման գործով լայնածավալ հետաքննություն է սկսվել, և արդեն կան ձերբակալված որոշ անձինք՝ տեղի ունեցածում իրենց դերակատարության համար: Ձերբակալվածների անուններն ու պաշտոնները չեն նշվել:

Միևնույն ժամանակ՝ երիտասարդ իրանցիների մեծ խմբեր բողոքի ակցիաներ են անցկացնում համալսարանների շենքերի մոտ և պահանջում են Իրանի Իսլամական Հանրապետության ղեկավարության հրաժարականը: Նրանց վրդովվեցրել է Իրանի հակաօդային պաշտպանության հաշվարկի կողմից ուկրաինական մարդատար «Բոինգը» վայր գցելու փաստը: Ցուցարարները պահանջում են պատժել ոչ միայն հաշվարկի զինծառայողներին, այլև վերադասին: «Կորչեք բոլորդ, կուշտ ենք Ալիից»,- վանկարկել են երիտասարդները՝ նկատի ունենալով երկրի գերագույն հոգևոր առաջնորդ և փաստացի թիվ մեկ ղեկավար այաթոլլա Ալի Խամենեիին: Որդեկորույս ծնողները միացել են ցույցերին. - «Մենք երկնքում մեր երեխաներին ենք կորցրել, հիմա ի՞նչ անենք, ո՞ւր գնանք», - այս մեղադրանքն են հնչեցնում ողբացող մայրերը:

Անցած շաբաթ օրը Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին ասել է, թե Իրանի ղեկավարները խոստովանել են օդանավը սխալմամբ վայր գցելու հանգամանքը: Զելենսյկին հայտարարել է, որ Իրանը պարտավոր է հատուցել սարսափելի կորուստը և պատժել մեղավորներին:

Կանադայում կա իրանական բավական մեծ համայնք, այդ թվում երիտասարդ ուսանողներ ու գիտնականներ, և չարաբաստիկ PS752 չվերթի ուղևորներից շատերը ծագումով իրանցիներ էին, ովքեր Կիևում պետք է փոխեին օդանավն ու մեկնեին Կանադա: Զոհրից 13-ը բնակվել են Ալբերթա նահանգի վարչական կենտրոն Էդմոնթոնում: Այստեղ դիմելով սգավորներին՝ վարչապետ Ջաստին Տրյուդոն հավաստիացրել է, որ Կանադան պահանջում է «Բոինգի» ոչնչացման արդար, թափանցիկ քննություն և պատիժ: «Րոպեների ընթացքում մարեց 176 կյանք, բայց անհաշիվ տուժածներ՝ ծնողներ, զավակներ, ամուսիններ, բարեկամներ ամբողջ աշխարհում և Կանադայում շարունակելու են տառապել և պետք է փորձեն վերակառուցել իրենց կյանքն այս սարսափելի կորստից հետո: Դուք հիմա գուցե ձեզ աներևակայելի միայնակ եք զգում, բայց դուք մենակ չեք, ամբողջ երկիրը ձեզ հետ է: Այսօր, վաղը և գալիք տարիներին մենք միասին կկառուցենք այն ապագան, որի մասին նրանք բոլորը երազել են», - ասել է Ջաստին Տրյուդոն:

Պաշտոնական Իրանը հավաստիացնում է, որ սարսափելի պատահարի հանգամանքները թաքցնելու մտադրություն չկա: «Կձեռնարկվեն անհրաժեշտ քայլերը, ամեն ինչ կարվի նման պատահարների կրկնությունը կանխելու համար», - խորհրդարանում երեկ հայտարարել է խոսնակ Ալի Լարիջանին:

ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը Թեհրանից պահանջել է չհալածել ցուցարարներին և ուժ չկիրառել նրանց նկատմամբ: Թրամփն իր համերաշխությունն է հայտնել նրանց: Թեհրանն այսօր պատասխանել է, թե իրանցիները Թրամփի այդ քայլը մերժում են, քանի որ չեն մոռացել, թե ով է սպանել գեներալ Սուլեյմանիին և ով է նախաձեռնել տնտեսական դժվարություններ առաջացրած պատժամիջոցները:

«Երբ Իրանի ժողովուրդը սգում էր, մենք տեսանք, թե ինչպես է Թրամփը կոկորդիլոսի արցունքներ թափում մեր ժողովրդի համար և պնդում, թե իբր Իրանի ժողովրդի կողքին է: Իրանի ժողովուրդը երբեք չի մոռանա, թե ինչպես է մեր երկրի ամենասիրված գեներալին սպանելուց հետո նա սպառնացել ռմբահարել 52 մշակութային կենտրոնները: Իրանի ժողովրդի գլխավոր սոցիալական, տնտեսական, բժշկական խնդիրների ու պարենի պակասի պատճառն այդ անձի կողմից սահմանած անմարդկային պատժամիջոցներն են», - ասել է Իրանի կառավարության խոսնակ Ալի Ռաբիեին:
Մինչդեռ իրանցի երիտասարդների բողոքի ակցիաները շարունակվում են. այսօր ցույցեր են անցկացրել Թեհրանի Շարիֆի ճարտարագիտական և Ամիր Քաբիրի համալսարանների ուսանողները:

Մետաքսյա Շալունց