Տարածաշրջանային պայթյուններն ու մեր սահմանին Ադրբեջանի դրած «թակարդը»

Տավուշի հատվածում ադրբեջանական կողմը փորձել է ինժեներական աշխատանքներ իրականացնել առաջնագծում։ Հայկական կողմը նախազգուշացնող կրակ է բացել, երեկ այս մասին հայտնեց Հայաստանի պաշտպանության նախարարության խոսնակ Արծրուն Հովհաննիսյանը:

Ադրբեջանական լրատվամիջոցներն իրենց հերթին հաղորդել են, որ Հայաստանի զինված ուժերը «խախտել են հրադադարի ռեժիմը, ինչի արդյունքում ադրբեջանական կողմը զոհ ունի»:

Տարվա առաջին լարվածության փորձն արդեն առկա է: Ադրբեջանն անցնում է սովորական՝ հարաբերական անդորր-լարվածություն ռեժիմին: Հիշեցնենք, որ տարեսկզբին Ալիևը հարկ համարեց ներկայացնել Ադրբեջանի պահանջները: Նա համարում է, որ անցած տարում Ադրբեջանը հասել է իր առջև դրված բոլոր նպատակներին՝ հայտարարել է երկրի նախագահը ամանորյա ուղերձում: Անդրադառնալով ղարաբաղյան խնդրի կարգավորմանը՝ Իլհամ Ալիևը պնդել է, թե Բաքվի դիրքորոշումը չի փոխվել. - «Ղարաբաղը պատմական ադրբեջանական հող է, և բոլոր միջազգային նորմերով՝ Ադրբեջանի անքակտելի մասը: Ադրբեջանի տնտեսական հզորությունը, ռազմական ուժը, ժողովրդագրական աճը ամրապնդում են մեր դիրքերը: Ես վստահ եմ, որ կգա այն օրը, երբ Ադրբեջանը կվերականգնի իր տարածքային ամբողջականությունը»,- նշել էր Ալիևը:

Իսկ անցյալ շաբաթ Ադրբեջանի արտգործնախարարությունը նշեց, որ 2020-ին Ղարաբաղյան խնդրի կարգավորումը լինելու է Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական գերատեսչության գլխավոր խնդիրը: Պաշտոնական հաղորդագրությամբ Բաքուն վերստին պնդել է, թե կարգավորումը տեսնում է միայն Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության շրջանակներում. «Իր առջև դրված նպատակներին հասնելու համար Ադրբեջանի արտգործնախարարությունը կշարունակի իր անկախ քաղաքական կուրսը՝ հիմնվելով «ազգային շահերի և արդարության վրա»:

Իսկ Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը, որն ամփոփում էր անցնող տարին՝ 2019-ը կորսված հնարավորությունների տարի էր համարել՝ ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման համար: «Հայաստանի իշխանությունը, այսպես կոչված, անկախության ու միացման մասին իր հակասական հայտարարություններով հարված է հասցնում բանակցային գործընթացին ու Մինսկի խմբի ջանքերին»:

Նա անդրադարձել էր հայկական կողմի պնդումներին՝ անվտանգությունն ու Ղարաբաղի կարգավիճակը: «Ինչ կարգավիճակի մասին կարող խոսք լինել, եթե ադրբեջանցիները չեն վերադարձել Ղարաբաղ», - ասել է նա՝ հավելելով. - «Անվտանգության հարցը հայկական համայնքից բացի, բավականաչափ կարևոր է նաև ադրբեջանցիների համար»:
Ընդ որում, խոսելով տեղում անվտանգություն և կայունություն ապահովելու անհրաժեշտության մասին, Էլմար Մամեդյարովն ընդգծել է, թե բոլորին է հայտնի, որ այնտեղ պետք է միջազգային խաղաղապահ մեխանիզմ կիրառել: Թե ինչպես՝ Մամեդյարովը չի հստակեցրել:

Ադրբեջանցի լրագրողները փաստել են, որ անցնող տարում կողմերը մի շարք քայլեր իրականացրին մարդասիրական ոլորտում՝ լրագրողների փոխադարձ այցերից մինչև գերիների փոխանակում: Հարցին, թե որքանով էին դրանք արդյունավետ, և արդյո՞ք կլինեն նոր նախաձեռնություններ, Մամեդյարովը հստակ պատասխան չի տվել՝ պնդելով, թե հայկական կողմը փորձում է քաղաքականացնել այս գործընթացը. - «Ուզում եմ կրկնել այն, ինչ միշտ եմ ասել՝ Հայաստանն ու Ադրբեջանը հարևաններ են, և հակամարտության կարգավորումից հետո երկու համայնքների ներկայացուցչները կրկին պետք է միասին ապրեն Ադրբեջանի մաս կազմող Լեռնային Ղարաբաղում: Մարդասիրական բոլոր նախաձեռնությունները պետք է նպաստեն հակամարտության կարգավորմանը և բռնի տեղահանված անձանց վերադարձին»:

Ծավալուն հարցազրույցում Մամեդյարովը մի քանի անգամ ընդգծել է, թե Բաքուն կողմ է խնդրի խաղաղ կարգավորմանը. - «Դուք հարցնում եք, թե ինչ են տվել մեզ բանակցությունները: Իսկ ի՞նչ է կարգավորումը, եթե ոչ բանակցություններ: Եթե նույնիսկ հակամարտությունը վերսկսվի, միևնույն է, հետո բանակցություններ են լինելու, որովհետև ո՛չ հավերժական պատերազմներ են լինում, ո՛չ էլ՝ հավերժական բանակցություններ»:

Ի պատասխան պաշտոնական Բաքվի պնդումների՝ Հայաստանն էլ այսպես արձագանքեց. Սեփական փաստարկների սնանկությունը ադրբեջանական կողմը փորձում է կոմպենսացնել փակուղային տարրեր պարունակող թեզերի մշտական կրկնությամբ, արձագանքելով Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովի հայտարարությանն՝ ասել է ՀՀ ԱԳՆ խոսնակ Աննա Նաղդալյանը:

Մամեդյարովն անդրադարձել է ԼՂ հիմնախնդրին՝ որպես խաղաղ գործընթացում առաջընթացի բացակայության պատճառ նշելով Հայաստանից եկող հակասական հայտարարությունները: «Գուցե այդ թեզերը որոշակի արժեք ունեն Ադրբեջանի ներքաղաքական միջավայրում՝ հաշվի առնելով այդ երկրում տեղի ունեցող վերադասավորումները և առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները, սակայն դրանք որևէ ձևով չեն նպաստում խաղաղ գործընթացին և ուստի որևէ արժեք չունեն», - նշվել էր Հայաստանի արտգործնախարարության պաշտոնական պատասխանի մեջ:
Այսպես, Հայաստանն ու Ադրբեջանը անցյալ տարվանից՝ վերջին մի քանի ամիսներից սկսած կոշտացրել են իրենց դիրքորոշումը. Բաքուն ակնհայտորեն անցել է Հայաստանից դժգոհելու և Հայաստանի վրա՝ բանակցությունները տապալելու մեղքը գցել:
Հունվարի վերջին Հայաստանի ու Ադրբեջանի արտգործնախարարները դարձյալ հանդիպելու են: Ըստ ամենայնի Բաքուն անցնում է իրավիճակի սրացման քաղաքականությանը՝ բանակցություններից առաջ:

Մյուս կողմից Իրանի շուրջ իրադարձություններն էլ ավելի անկանխատեսելի են դարձրել մեր տարածաշրջանի դուրս իրավիճակը: Լարվածությունն ամեն պահ կարող է տեղափոխվել նաև մեր տարածաշրջան, եթե Ալիևը դիմի նոր արկածախնդրության, ինչպես 2016թ. ապրիլին: Բայց այստեղ նա ունի մեծ հաշվարկ. Արդյոք երկրի ներսում անկայունությունը ձեռնտո՞ւ է Ալիևին՝ իր բռնապետական իշխանությունը պահպանելու տեսանկյունից:

Մետաքսյա Շալունց