Թրամփի առաջին ռևերանսը՝ Էրդողանին սիրաշահելու ճանապարհին

Միացյալ Նահանգների Պետդեպարտամենտի պաշտոնական ներկայացուցիչը քիչ առաջ մեկնաբանել է նախորդ շաբաթ Սենատի կողմից թիվ 150 բանաձևի հաստատումը, որով ամերիկացի օրենսդիրները 1915 թվականի իրադարձությունները ցեղասպանություն էին ճանաչել:

«Ամերիկյան վարչակազմի դիրքորոշումն անփոփոխ է: Մեր մոտեցումը արտացոլված է այս տարվա ապրիլին ԱՄՆ նախագահի կողմից հնչեցված վերջնական հայտարարության մեջ», - Պետդեպարտամենտի կայքում զետեղված մեկնաբանության մեջ նշել է գերատեսչության մամուլի ծառայության ղեկավար Մորգան Օրտագուսը:

Ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության հերթական տարելիցի առթիվ հրապարակված ուղերձում նախագահ Դոնալդ Թրամփը 1915 թվականի իրադարձությունները անվանել էր «Մեծ եղեռն»` խուսափելով ցեղասպանություն բառի օգտագործումից:

Հիշեցնենք, որ այս տարվա ապրիլի 24-ին Սպիտակ տունը հանդես էր եկել ավանդական հայտարարությամբ, ուր խուսափել էր «ցեղասպանություն» եզրը օգտագործելուց՝ 1915 թվականի իրադարձությունները որակելով «Մեծ Եղեռն» և «20-րդ դարի զանգվածային ամենասարսափելի սպանդերից մեկը»:

Ընթացիկ տարվա դեկտեմբերի 12-ին ԱՄՆ Սենատը միաձայն ընդունեց Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող թիվ 150 բանաձևը: Դրանից առաջ հոկտեմբերի 30-ին Ներկայացուցիչների պալատը ձայների ճնշող մեծամասնությամբ անցկացրեց Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող թիվ 405 բանաձևը:

Միացյալ Նահանգների Պետդեպարտամենտը, ինչպես և սպասվում է, որ հարկ համարեց արձանագրել, որ ԱՄՆ դիրքորոշումը չի փոխվել:

Նույնիսկ միջազգային մամուլը, ինչպես Associated Press-ն է մեկնաբանել, նկատել է, որ այդ հայտարարությունն «ակնհայտորեն տարածվել է Թուրքիային սիրաշահելու համար»:
Կարելի է ենթադրել, որ գալիս ապրիլի 24-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը 1915թ. իրադարձություններն կրկին կանվանի «Մեծ Եղեռն», հարգանքի տուրք կմատուցի «20-րդ դարի ամենասարսափելի ողբերգություններից մեկի զոհերի հիշատակին», միևնույն ժամանակ կկրկնի իր նախորդների քաղաքականությունն ու կխուսափի «ցեղասպանություն» եզրույթից: ԱՄՆ նախագահը դարձյալ կհորդորի հայերին և թուրքերին «ճանաչել և հաշվի նստել իրենց ցավոտ պատմության հետ»:

Կոնգրեսի երկու պալատները, մինչդեռ, անցած մի քանի շաբաթվա ընթացքում կոտրեցինտասնամյակներ շարունակված լռությունն ու մեկը մյուսի ետևից բանաձևեր ընդունեցին Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու մասին: Նախ հոկտեմբերին այդ քայլին դիմեց Ներկայացուցիչների տունը՝ ձայների գերակշռող մեծամասնությամբ, անցած շաբաթ էլ Սենատը՝ միաձայն քվեարկությամբ: Երկու փաստաթղթերն էլ ճանաչում ու դատապարտում են Հայոց ցեղասպանությունը, բայց օրենքի ուժ չունեն և Սպիտակ տան ղեկավարի ստորագրությանը չեն ներկայացվելու: «Սա գործող վարչակազմին մանևրելու բազմաթիվ հնարավորություններ է տալիս», - փաստում է France-Presse-ը:

Մյուս կողմից, վերլուծաբանները նշում են, որ գործող վարչակազմը, ուզի թե չուզի, ստիպված է լինելու այս կամ այն կերպ առնչվել ու հաշվի նստել այդ բանաձևերի հետ:
Հայտնի է, որ ամերիկացի դեսպաններն աշխատանքի են անցնում Սենատի հավանությանն արժանանալուց հետո միայն, և ակնկալվում է, որ ինչպես և նախկինում, հիմա էլ Թուրքիայում, Հայաստանում ու Ադրբեջանում Ամերիկայի դեսպանների թեկնածությունը քննարկելիս կոնգրեսականները նրանց հստակ հարցեր են ուղղելու 1915 թվականի իրադարձությունների մասին: Եթե պատասխանները չգոհացնեն, օրենսդիրները կարող են արգելափակել նրանց նշանակումը, ինչպես, օրինակ, եղավ տարիներ առաջ՝ նախագահ Բուշի կողմից Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանի պաշտոնում առաջադրված Ռիչարդ Հոգլանդի դեպքում:

Հայամետ սենատոր Ռոբերտ Մենենդեսն այն ժամանակ երկու անգամ արգելափակեց վերջինիս նշանակումը՝ ստիպելով վարչակազմին ի վերջո հետ կանչել թեկնածությունը: Ընդ որում, այն ժամանակ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու հարցում կոնգրեսականները միահամուռ դիրքորոշում չունեին, և պայքարն ընթանում էր հիմնականում հայամետ օրենսդիրների ջանքերով, մինչդեռ այժմ Կոնգրեսի երկու պալատներն էլ միասնական և պաշտոնական դիրքորոշում ունեն այս հարցում: «Սա, ակնհայտորեն, է՛լ ավելի է բարդացնելու դիվանագետների աշխատանքը, որոնք ստիպված են լինելու խուսանավել վարչակազմի դիրքորոշման, որն ամեն կերպ խուսափում է գենոցիդ եզրույթից, և Կոնգրեսի դիրքորոշման միջև, որի երկու պալատներն այլևս կատարվածը ցեղասպանություն են որակել», - փաստում են փորձագետները:

Մետաքսյա Շալունց