Նիկոլ Փաշինյանը հույսը չի կորցնում

Կառավարության վաղվա նիստի օրակարգում ներառված է Սահմանադրական դատարանի դատավորներին վաղաժամ թոշակի ուղարկելու մասին նախագիծը: Այս օրինագծի հիմանկան թիրախը մինչև 2018 թվականի ապրիլը, այսինքն` նոր Սահմանադրության լիարժեք ուժի մեջ մտնելը ՍԴ անդամ նշանակված և դրանից հետո ՍԴ դատավորի կարգավիճակում իր պաշտոնավարումը շարունակած դատավորների մասին է: 

Մինչև 2020 թվականի հունվարի 31-ը հրաժարական ներկայացնելու դեպքում նրանց առաջարկվում է բարձր կենսաթոշակ` մինչև այս պահին Սահմանադրությամբ սահմանված պաշտոնավարման տարիքը, այսիքն` 70 տարեկանը լրանալը` հրաժարականի պահին ստացած պաշտոնական աշխատավարձի ու հավելավճարի չափով: Բացի ՍԴ դատավոր Վահե Գրիգորյանից, ով դատավոր է ընտրվել 2018-ի ապրլից հետո, մնացած բոլոր ՍԴ դատավորները, ինչպես նաև ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանը կարող են օգտվել այս առաջարկից:
Արդարադատության նախարարությունը առաջարկության հիմնավորման մեջ ներկայացրել է նաև Վենետիկի հանձնաժողովի եզրակացության մի դրվագը, որտեղ նշվում է. «…քննադատությունը չի կարող տարածվել այն դեպքերի վրա, երբ պաշտոնից հրաժարումը հիմնված է ՍԴ դատավորների կամավոր որոշման վրա։ Որպես սկզբունք, եթե վաղ կենսաթոշակի անցնելը մնում է որպես բացառապես կամավոր, այսինքն՝ բացառում է անհարկի (քաղաքական և անձնական) ճնշումը դատավորների նկատմամբ, կամ երբ այն նախատեսված չէ քննության փուլում գտնվող գործերի ելքի վրա ազդեցություն ունենալու համար, ապա չկա որևէ չափանիշ, որի հիման վրա Վենետիկի հանձնաժողովը դեմ կլինի նման սխեմային»:
Իսկ բուն նպատակը նաԽարարությունը չի թաքցնում` նոր ՍԴ ձևավորելն է, որը համահունչ կլինի թավշյա հեղափոխությունից հետո ձևավորված քաղաքական իշխանության պատկերացումներին և ցանկություններին: Ինչպես հայտնի է, Սահմանադրական դատարանի ինը դատավորներին պետք է ընտրի Ազգային Ժողովը՝ երեքին Հանրապետության նախագահի, երեքին՝ Կառավարության, երեքին՝ դատավորների ընդհանուր ժողովի առաջարկությամբ: Սակայն Սահմանադրության ընդունման պահին Սահմանադրական դատարանն արդեն հիմնականում կազմավորված էր: «Հաշվի առնելով, որ Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանադրական փոփոխություններ տեղի են ունենում մոտավորապես տասը տարին մեկ, իսկ 2018 թվականին տեղի ունեցած ժողովրդական, ոչ բռնի հեղափոխությամբ պայմանավորված՝ առաջիկայում հնարավոր են նոր սահմանադրական բարեփոխումներ, ամենայն հավանականությամբ սահմանադրությամբ նախատեսված սահմանադրական դատարանի կազմավորման նոր մոդելը կյանքի չի կոչվի: Ասվածը հաշվի առնելով Նախագծով առաջարկվում է Սահմանադրական դատարանի դատավորների համար վաղ կենսաթոշակի անցնելու նոր ժամանակավոր մոդել»,- նշված է հիմնավորման մեջ:

Սա թերևս նշանակում է, որ եթե օրենքի այս տարբերակն աշխատի, և ՍԴ նախագահն ու անցանկալի դատավորները հրաժարական տան, ապա Սահմանադրությունը չի էլ փոխվի: Իսկ եթե ոչ` Փաշինյանը կգնա Սահմանադրական փոփոխությունների, որպեսզի ազատվի ՍԴ ներկա կազմից: Ամեն դեպքում օրենքի ընդունման փաստից պետք է ենթադրել, որ Փաշինյանը դեռ հույսը չի կորցնում, որ կարելի է թոշակի ուղարկել ՍԴ անցանկալի դատավորներին:Ինչ վերաբերում է Վենետիկի հանձնաժողովի եզրակացությանը` հետաքրքիր է, թե ինչպես է տարբերակվելու ճնշումը, ի վերջո դատավորները հրժարականի դիրմումներում հազիվ թե այդ մասին հայտնեն: ՍԴ շուրջ վերջին շրջանի զարգացումները ցույց են տվել, որ ճնշումներ կան և դրանք ակնհայտ են:

 Հայկ  Դավթյան