Պուտինի ու Էրդողանի «ճակատագրական» գործարքը. ՌԴ-ն ու Թուրքիան Սիրիայում պարեկություն կիրականացնեն

Երեկ Սոչիում կայացան Էրդողանի և Պուտինի բանակցությունները, որի գլխավոր թեման Սիրիայում տիրող իրավիճակն էր՝ ելնելով Թուրքիայի ռազմական գործողությունից և 120 ժամով գործողությունը դադարեցնելու վերաբերյալ թուրք-ամերիկյան պայմանավորվածությունից:

Պուտինի հետ հանդիպումից մեկ օր առաջ Էրդողանը հայտարարել էր, որ Անկարան Սիրիայի հետ կապված քայլեր կձեռնարկի Ռուսաստանի նախագահի հետ հանդիպումից հետո: Երեկ երեկոյան լրանում է պայմանավորվածության 120 ժամը: Էրդողանը հայտարարել էր նաև, որ մտադիր է իր ռուս գործընկերոջ հետ քննարկել Սիրիայում «անվտանգության գոտի» ստեղծելու հաջորդ փուլը:

Բանակցությունների սկսվելուց առաջ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը թուրք-սիրիական սահմանին տիրող իրավիճակը բնութագրել է «սուր», իսկ երկխոսությունը՝ «պահանջված»: «Հուսով եմ, որ ռուս-թուրքական հարաբերությունների այն մակարդակը, որին կարողացել ենք հասնել վերջին շրջանում, իր դերը կխաղա բոլոր հարցերի լուծման գործում, ինչպես նաև կօգնի գտնել նույնիսկ ամենադժվարին հարցերի պատասխանները հօգուտ Թուրքիայի, Ռուսաստանի և տարածաշրջանի բոլոր երկրների»,- ասել էր Պուտինը:

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 17-ին Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի, ԱՄՆ փոխնախագահ Մայք Փենսի և ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյի բանակցությունների արդյունքում Թուրքիան պարտավորվել է 120 ժամով դադարեցնել իր գործողությունները, որպեսզի քրդական ջոկատները հեռանան 30 կմ-անոց «անվտանգության գոտուց»:

Երեկ Պուտինի և Էրդողանի բանակցությունները տևել են 6 ժամ 20 րոպե: Ինչպես հաղորդում է РИА Новости-ն, Պուտինը բանակցությունների ավարտին նշել է, որ անհրաժեշտ է լայնամասշտաբ երկխոսություն ծավալել քրդերի և Սիրիայի կառավարության, ինչպես նաև Թուրքիայի միջև:

Բացի այդ, ՌԴ ղեկավարը հայտարարել է, որ Սիրիան պետք է ազատագրվի օտարերկրյա ռազմական ներկայությունից, անհրաժեշտ է պահպանել երկրի ամբողջականությունը: «Պետք է լայն երկխոսություն ծավալել Սիրիայի կառավարության և քրդերի միջև, որոնք բնակվում են Սիրիայի հյուսիս-արևելքում: Ակնհայտ է, որ հենց նման բացառիկ երկխոսության շրջանակներում կարող են լիարժեքորեն հաշվի առնվել և իրագործվել քուրդ ժողովրդի՝ որպես բազմազգ սիրիական ժողովրդի անբաժանելի մի մասի բոլոր իրավունքներն ու շահերը»- լրագրողների հետ զրույցում շեշտել է Պուտինը:

Ահա, երեկ միջազգային լրատվամիջոցները հաղորդեցին, որ Ռուսաստանը և Թուրքիան Սիրիայի հարցում ճակատագրական պայմանավորվածություններ են ձեռք բերել:
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի խոսքով՝ առանց Թուրքիայի և Սիրիայի փոխադարձ հարգանքի վրա հիմնված համագործակցության ոչինչ անել հնարավոր չի լինի։ «Սահմանին խաղաղության և հանգստի պաշտպանությունը թուրքերը և սիրիացիները պետք է միասին իրականացնեն։ Այստեղ առանց Թուրքիայի և Սիրիայի միջև փոխհարգալից համագործակցության հնարավոր չէ»,- Էրդողանի հետ բանակցություններից հետո ասել է նա։ Պուտինը հայտնել է, որ Մոսկվան և Անկարան պայմանավորվել են Սիրիայի հյուսիսում իրավիճակի հետ կապված մի քանի համաձայնագրերի մասին։ Այդ պայմանավորվածությունները ՌԴ նախագահն անվանել է «շատ կարևոր, եթե ոչ ճակատագրական»։ Նա նշել է քրդերի և Սիրիայի կառավարության միջև լայնածավալ երկխոսության մեկնարկի անհրաժեշտությունը։

«Կարևոր է, որպեսզի թուրքական զինված ուժերի գործողություններից չօգտվեն ահաբեկչական կազմակերպությունների անդամները, այդ թվում ԻԳԻԼ-ը, որի զինյալները գերեվարված են քրդական ռազմական զորամիավորումների կողմից և փորձում են ազատություն ձեռք բերել։ Սիրիան պետք է ազատվի անօրինական օտարերկրյա ռազմական ներկայությունից։ Սիրիայում ամուր և երկարատև կայունության, մեր կարծիքով, կարելի է հասնել միայն այդ երկրի ինքնիշխանությունը և տարածքային ամբողջականությունը պահպանելով։ Սա սկզբունքային դիրքորոշում է, և մենք մանրամասն խոսել ենք այդ մասին Թուրքիայի նախագահի հետ։ Կարևոր է, որ թուրք դաշնակիցները կիսում են այդպիսի մոտեցումը»,- նշել է Պուտինը։

Հայտնի է, որ Ռուսաստանը և Թուրքիան Սիրիայում համատեղ պարեկություն կիրականացնեն։ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև փոխգործակցության հուշագրի մեջ, որն ընդունվել է երկու երկրների նախագահների՝ Վլադիմիր Պուտինի և Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի բանակցությունների արդյունքում, նշվում է, որ երկու երկրները հավատարիմ են Սիրիայի քաղաքական միասնականության և տարածքային ամբողջականության պահպանմանը, ինչպես նաև Թուրքիայի ազգային անվտանգության ապահովմանը։ Մոսկվան և Անկարան ընդգծում են Սիրիայի տարածքում ահաբեկչության և անջատողականության դեմ պայքարելու իրենց վճռականությունը։

Այս համատեքստում Թել Աբյադի և Ռաս Ալ Այնի միջև 32 կմ խորությամբ իրականացվող «Խաղաղության ակունք» գործողության շրջանում կպահպանվի գոյություն ունեցող ստատուս-քվոն։

Այսպիսով, 2019թ․ հոկտեմբերի 23-ից թուրք-սիրիական սահմանի սիրիական կողմում, «Խաղաղության ակունք» գործողության գոտուց դուրս ռուսական ռազմական ոստիկանության և սիրիական սահմանային ծառայության ստորաբաժանումներ են տեղակայվում։ Դրանք պետք է նպաստեն քրդական ազատագրական ուժերի ստորաբաժանումների դուրսբերմանը և սահմանից 30 կմ հեռավորությամբ դրանց սպառազինմանը, որը պետք է ավարտվի հոկտեմբերի 23-ի ժամը 12։00-ից 150 ժամվա ընթացքում։ Այդ պահից սկսվում է ռուս-թուրքական համատեղ պարեկությունը, որը կներառի սահմանից արևմուտք և Թուրքիայի գործողության շրջանից արևելք 10 կմ խորություն, բացի Ղամիշլի քաղաքից։ Քրդական ազատագրական ուժերը և նրանց սպառազինությունները դուրս կբերվեն Մենբիջից և Թալ Ռիֆաթից։

Երկու կողմերն էլ անհրաժեշտ միջոցներ կկիրառեն ահաբեկիչների ներթափանցումը կանխելու համար։ Համատեղ ջանքեր կկիրառվեն փախստականների անվտանգ և կամավոր վերադարձի համար։ Կստեղծվի տվյալ հուշագրի համակարգման մոնիթորինգի և վավերացման համատեղ մեխանիզմ։ Երկու կողմերն էլ կշարունակեն աշխատել «Աստանայի մեխանիզմի» շրջանակներում սիրիական հակամարտության քաղաքական լուծում որոնելու ուղղությամբ և կաջակցեն Սահմանադրական հանձնաժողովի գործունեությանը։

Սիրիայի հյուսիս-արևելքում թուրքական «Խաղաղության ակունք» ռազմական գործողությունը դադարեցվում է, այսուհետ ամեն ինչ կախված կլինի քրդական ուժերի դուրսբերումից, երեկ լրագրողներին ասել է ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը: Ըստ ՌԻԱ Նովոստիի՝ Լավրովը նշել է, որ Ռուսաստանը Սիրիայի հարցով իր որոշումն ընդունելիս չի հետևել ԱՄՆ-ի դիրքորոշմանը, որը փոփոխական ու հակասական է։ «Մենք չենք հետևում Միացյալ Նահանգներին։ Նրա դիրքորոշումը նախ բավական փոփոխական և հակասական է։ Երկրորդ, իհարկե, ԱՄՆ-ի կողմից ղեկավարվող կոալիցիան Սիրիայի տարածքում անօրինական է գտնվում։ Այդ մասին լավ հայտնի է․․․»,- ասել է Լավրովը։

Թամար Բագրատունի