Սեփականության վերաբաշխման թաքնված շերտերը

«Իմ քայլը» հանուն Արագածոտնի մարզի» ծրագրի շրջանակում ելույթի ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ բոլոր գործարարներին համարում է թիվ մեկ դաշնակիցը.

«Մեր մեծագույն խնդիրն է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում յուրաքանչյուր գործարար իրեն զգա պաշտպանված: Եվ այդպես էլ պետք է զգա, որովհետև մենք այս մեկ ու կես տարվա ընթացքում չունենք սեփականության վերաբաշխման որևէ դեպք»,- նշել է Նիկոլ Փաշինյանը` հավելելով, որ կառավարությունն այս հարցում իրեն նույնիսկ չափից ավելի զուսպ է պահում, որպեսզի հանկարծ գործարար աշխարհի շրջանում անորոշության զգացում չառաջանա: «Մենք պետք է ամուր կագնենք նրա թիկունքին, ով քարը քարի վրա է դնում, աշխատատեղ է ստեղծում, հարկ է վճարում` անկախ համակրանքներից և հակակրանքներից: Սա է տնտեսական հեղափոխության անկյունաքարային խնդիրը»,- ասել է վարչապետը:

Կառավարության ղեկավարի խոսքով` նաև անհատական ջանքն է, որ պետք է բերի տնտեսական հեղափոխության: «Աղքատության հաղթահարման միջոցը քաջալերելն է մարդկանց, որպեսզի զրոյից ստեղծեն բիզնես և ոտքի կանգնեն: Բարեգործության այն մոդելը, որ կիրառվել է Հայաստանում, դեգրադացրել է մեր տնտեսական հարաբերությունները, շատ դեպքերում մարդուն ոչ թե օգնել է, այլ խանգարել: Մարդուն կարելի է հաց տալ 1 օր, 2 օր, 1 ամիս, 2 ամիս»,- հայտարարել է նա:

Այս պնդումների հետ չհամաձայնելն անշուշտ դժվար է. առանց գործարարների` չի կարող տնտեսական հեղափոխություն լինել, բարեգործությամբ հնարավոր չէ աղքատությունը վերացնել, իսկ սեփականության վերաբաշխումը ուղղակիորեն կփոշիացնի տնտեսության ցանկացած առաջընթաց: Բայց մի բան է այդ մասին հայտարարել, մեկ այլ բան` այդ ամենը իրականում կատարել: Արդյոք գործարար չէր Սպայկա ընկերության ղեկավարը, որին անցյալ տարի Փաշինյանը ձեռնաշղթաներ հագցրեց` ԱԱԾ-ի մասկի շոուի ուղեկցությամբ: Բազմաթիվ գործարարների գույքի վրա արգելանք դրվեցին ու հանվեցին: Թե ում գույքի վրա ինչու դրվեց կալանք և հետագայում ինչպես հանվեց` շատ դեպքերում հայտնի չէ: Օրինակ` հետաքրքիր կլիներ իմանալ` ինպես եղավ, որ Բարսեղ Բեգլարյանի գույքի վրա նախ կալանք դրվեց, հետո էլ հանկարծ հանվեց: Հավանաբար այս մասին գործարարները կխոսեն տարիներ անց:
Ծաղկաձորի «Գոլդեն Փելես» հյուրանցի պետականացումը` առանց դատարանի որոշման, ինչ էր, եթե ոչ սեփականության իրավունքից զրկում: Հաջորդաբար, եթե այդ հյուրանոցը որպես պետական գույք օտարվի և արդյունքում անցնի մեկ այլ սեփականատիրոջ, ինչ անուն պետք է տալ այս ողջ գործընթացին, եթե ոչ սեփականության վերաբաշխում: Ազատ տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում գույքի վերաբաշխումը, որի տարբերակներից մեկն էլ պետականացումն է, չի կարող իրականացվել առանց դատարանի որոշման: Դատական գործընթացը այն միակ ճանապարհն է, որը հնարավորություն է տալիս սեփականատիրոջը պաշտպանել իր իրավունքները` հասնելով ընդհուպ մինչև եվրոպական դատարան: Եթե ի սկզբանե ընտրվում է արտադատարանական ճանապարհ, նշանակում է գործ ունենք կապիտալի վերաբաշխման հետ:
Ի դեպ, Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը մտադիր է գործարկել առանց դատարանի որոշման գույքի բռնագանձման ինստիտուտը: Համապատասխան օրենքի նախագիծն արդեն շրջանառության մեջ է, որով նախատեսված իրավական մեխանիզմը թույլ է տալիս բռնագանձել գույքը, եթե դրա արժեքը գերազանցում է 50 միլիոն ՀՀ դրամը, այն դեպքում եթե դրա ծագումը չի հիմնավորվում օրինական եկամտի աղբյուրներով: Սա կուլակաթափ անելու շատ կոնկրետ սպառնալիք է և որևէ կապ չունի այն սկզբունքների հետ, որի մասին հայտարարում է Նիկոլ Փաշինյանը:

 Հայկ  Դավթյան