Թուրքական ներխուժում Սիրիա՝ ամերիկյան ուժերի դուրս գալուց հետո

Թուրքիան ներխուժեց Սիրիա, այն բանից հետո, երբ ամերիկյան ուժերը դուրս եկան Սիրիայից։

Սիրիայի հյուսիսարևելյան սահմանամերձ շրջաններին թուրքական օդուժի և հրետանու ռմբակոծություններին հետևել է ցամաքային զորքերի ներխուժումը: Սահմանամերձ վայրերի բնակիչները շտապում են հեռանալ ռազմական գործողությունների շրջանից:
Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունը ռազմական գործողության առաջին օրը բարեհաջող է համարել: Նախանշված թիրախները ոչնչացվել են, գործողությունը ընթացքի մեջ է, հայտնել է գերատեսչությունը: Թուրքիայի ռազմական օդանավերը և հրետանին հարվածել են ավելի քան 180 թիրախների, ինչպես նաև գյուղական Ղամըշլու և Դերիկ շրջաններին: Ղամըշլիում ավիահարվածների թիրախն էր բանտը, որտեղ բանտարկված են «Իսլամական պետության» ահաբեկչական խմբավորումների զինյալները: Սիրիացի քրդերի տեղական իշխանությունները հայտարարել են, որ Թուրքիան նման կերպ ակնհայտորեն փորձել է օգնել ահաբեկիչներին բանտից փախչելու համար:

Ինչ վերաբերում է ցամաքային գործողություններին, ըստ թուրքական կողմի տեղեկատվության՝ գիշերը թուրքական ուժերը սահմանամերձ սիրիական Թել Աբյադ քաղաքում 7 կիլոմետր առաջ են անցել: Իսկ քրդերից և արաբներից կազմված Սիրիական ժողովրդավարական ուժերը (SDF) հայտարարել են, որ սահմանամերձ գյուղերում ծանր բախումներ են ընթանում: Նրանք դիմել էին միջազգային հանրությանը՝ հայտարարելով, որ Անկարայի ռազմական գործողությունը կհանգեցնի հումանիտար աղետի, ինչպես նաև «Իսլամական պետության» վերակենդանացմանը: Միջազգային կոալիցիային և ՄԱԿ-ին նրանք կոչ են արել Սիրիայի հյուսիս-արևելքում անվտանգության գոտի ստեղծել:
2016-ից մինչ հիմա Սիրիայի տարածքում Թուրքիան երկու լայնածավալ ռազմական գործողություն է իրականացրել: Որպես այս նոր գործողության նպատակ Թուրքիան հայտարարում է իր սահմաններին ահաբեկչական սպառնալիքի վերացումն ու անվտանգության գոտու ստեղծումը: Թուրք-սիրիական ավելի քան 800-կիլոմետրանոց սահմանի զգալի մասը գտնում է քրդերի վերահսկողության տակ:

Ռազմական գործողության մեկնարկից առաջ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը հեռախոսազրույցներ էր ունեցել ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի նախագահների հետ: Անցած կիրակի Դոնալդ Թրամփի հետ կայացած հեռախոսազրույցից հետո Սպիտակ տունը հայտարարեց Սիրիայի հյուսիսից ամերիկյան զորքերը դուրս բերելու մասին, իսկ Վլադիմիր Պուտինի հետ Էրդողանը խոսել է հարձակումը սկսվելուց ժամեր առաջ:
ԱՄՆ-ում հանրապետականներ ու դեմոկրատներ ներառող մի խումբ սենատորներ առաջարկում են պատժամիջոցներ սահմանել Թուրքիայի, ինչպես նաև բարձրաստիճան պաշտոնյաների, այդ թվում՝ նախագահ Էրդողանի հանդեպ: ԱՄՆ-ի նախագահի քաղաքական հակառակորդները Դոնալդ Թրամփին մեղադրում են քրդերին դավաճանելու համար:

Թրամփի կուսակցության անդամ, հանրապետական սենատոր Լինդսի Գրեմը Սիրիայի հյուսիսից ամերիկյան զորքերը դուրս բերելու Թրամփի որոշումը համարել է նրա նախագահության ամենամեծ սխալը: Թրամփը պաշտպանել էր իր որոշումը՝ ասելով, թե ամենամեծ սխալը ԱՄՆ-ի միջամտությունն էր Մերձավոր Արևելքի հակամարտությանը, և ինքը ձգտում է այնտեղից դուրս բերել ամերիկացի զինվորներին: Ամեն դեպքում, երեկ նա «վատ գաղափար» է համարել Սիրիա ներխուժելու Թուրքիայի գործողությունը: Պետքարտուղար Մայք Փոմփեոն պնդել է, որ Վաշինգտոնը երբեք հավանություն չի տվել այդ գործողությանը:

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը «Արդարություն և զարգացում» իշխող կուսակցության ներկայացուցիչների հետ այսօր կայացած հանդիպմանը հայտնել է, որ Սիրիայի հյուսիսում ընթացող ռազմական գործողության ընթացում, թուրքական զինուժը արդեն 109 ահաբեկիչ է չեզոքացրել, նկատի ունենալով քուրդ զինյալներին:
Նա մերժել է Թուրքիայի ռազմական գործողության վերաբերյալ միջազգային քննադատությունը, նորից պնդելով, որ գործողության նպատակը Թուրքիայի սահմաններին ահաբեկչության վերացումն է: Նա ասել է, որ այդ շրջաններում անվտանգության գոտի է ձևավորվելու, որտեղ բնակեցվելու են սիրիացի փախստականները: Էրդողանը սպառնացել է Եվրոպային՝ ասելով, թե փախստականների դիմաց կբացի դռները դեպի եվրոպական երկրներ և հայտարարել, թե Եվրամիությունը չի կարող Թուրքիայի գործողությունը որակել որպես հարձակում:

Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Բրիտանիայի, Բելգիայի և Լեհաստանի նախաձեռնությամբ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդն այսօր արտահերթ նիստում, դռնփակ քննարկելու է Սիրիայի հյուսիսում ստեղծված իրավիճակը:

Էրդողանը կոշտ քննադատության է ենթարկել Եգիպտոսին՝ այդ երկրի նախագահին անվանելով «մարդասպան, որը ոչնչացրել է երկրում ժողովրդավարությունը», իսկ Սաուդյան Արաբիային մեղադրել է Եմենում խաղաղ բնակիչների մահվան համար:
Բազմաթիվ երկրների կառավարություններ մտահոգություն են արտահայտել Թուրքիայի կողմից Սիրիայի հյուսիսում քրդական ուժերի դեմ ռազմական հարձակման հետ կապված։ Միաժամանակ, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը նախատեսում է արտահերթ նիստ գումարել այս հարցի վերաբերյալ։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը դեռ օրեր առաջ ասել էր, որ Միացյալ Նահանգները չի միջամտի Թուրքիայի գործողություններին, սակայն միաժամանակ Թուրքիայի կողմից հարձակումը «վատ միտք» էր անվանել։ ԱՄՆ սենատորները հայտարարեցին, որ օրինագիծ է նախապատրաստվում ՝ պատժամիջոցներ կիրառելու Թուրքիայի քաղաքական ղեկավարության, այդ թվում՝ նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի, և երկրի ռազմական ու էներգետիկ արդյունաբերությունների նկատմամբ:

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը հայտարարել է, որ թեև Հյուսիսատլանտյան դաշինքի անդամ Թուրքիան ունի իր անվտանգությամբ մտահոգվելու իրավունք, սակայն «կարևոր է խուսափել գործողություններից, որոնք կարող են հետագայում ապակայունացնել տարածաշրջանը»: Մինչդեռ Ֆրանսիան, Գերմանիան, Մեծ Բրիտանիան, Բելգիան և Լեհաստանը կոչ են արել այսօր Սիրիայի հարցով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի դռնփակ նիստ անցկացնել:

Իսկ Արաբական պետությունների լիգան, որը բաղկացած է 22 անդամ երկրներից՝ ներառյալ Եգիպտոսը, Իրաքը և Սաուդյան Արաբիան, հայտարարել է հոկտեմբերի 12-ին նախարարական նիստ անցկացնելու մասին ՝ քննարկելու Թուրքիայի հարձակումը:

Մետաքսյա Շալունց