Ամերիկյան զորքերը մոտենում են. Նոր պատժամիջոցներ՝ ընդդեմ մեր հարևանի

Իրանի և Միացյալ Նահանգների հարաբերություններում հերթական ճգնաժամի պատճառ օրերս հանդիսացավ Սաուդյան Արաբիայի նավթային օբյեկտների հրթիռակոծումը, որի համար Վաշինգտոնը մեղադրում է Թեհրանին:

Ընդամենը օրեր անց այս թոհուբոհից՝ սեպտեմբեր 20-ին հայտնի դարձավ, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը պատժամիջոցներ է սահմանում Իրանի ազգային բանկի դեմ: Թրամփը հայտարարել էր, որ երկրի ֆինանսների նախարարությանը հանձնարարել է զգալիորեն ընդլայնել Իրանի դեմ պատժամիջոցները: ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Սթիվեն Մնուչին իր հերթին նշեց, որ բանկը «ֆինանսական վերջին միջոցն էր Իրանի իշխանությունների համար:» Իրանի ազգային բանկը երկրի խոշորագույն կոմերցիոն ֆինանսական ինստիտուտն է, որի ակտիվները 2016թ. գնահատվել են շուրջ 80 միլիարդ դոլար:

Իրանի Կենտրոնական բանկի դեմ ԱՄՆ-ի նոր պատժամիջոցները վկայում են ամերիկացիների հուսահատության մասին՝ հայտարարել է Իրանի արտգործնախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆը: «ԱՄՆ-ը ցանկանում է արգելափակել պարենամթերքի և դեղամիջոցների հասանելիությունը Իրանի բնակչության համար: Ակնհայտ է, որ այս քայլը խախտում է բոլոր միջազգային պարտավորությունները», – ասել է նա՝ հիշեցրելով, որ «Վաշինգտոնը արդեն պատժամիջոցներ է կիրառել Իրանի Կենտրոնական բանկի դեմ, և այժմ Միացյալ Նահանգները կրկին սահմանափակումներ են դնում այս կառույցի նկատմամբ»: «Կենտրոնական բանկի դեմ պատժամիջոցները վկայում են ամերիկացիների հուսահատության մասին»:

ԱԳ նախարարը հավելել է, որ «Միացյալ Նահանգները երբեք հավատարիմ չի եղել միջազգային համաձայնագրերին և դրանք մեկնաբանել է՝ ելնելով իր ազգային շահերից»: «Մի կողմից, այս քայլը ցույց է տալիս, որ Վաշինգտոնը չի կատարում իր ստանձնած պարտավորությունները: Մյուս կողմից դա ազդանշան է, որ ԱՄՆ պատժամիջոցների քաղաքականությունն իրեն սպառում է», – ասել է նա: Ըստ Զարիֆի՝ «ամերիկացիները չեն կարող միաժամանակ շարունակել Իրանի վրա առավելագույն ճնշման քաղաքականությունը և առաջարկել նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ: Որպեսզի միջուկային գործարքի շուրջ երկխոսությանը միանա, Վաշինգտոնը պետք է վերջ տա տնտեսական պատերազմը Թեհրանի դեմ»,- ընդգծել է նա:

Միաժամանակ հայտնի դարձավ, որ ԱՄՆ-ը հավելյալ զորքեր կուղարկի Սաուդյան Արաբիա՝ այդ երկրի հակաօդային պաշտպանության համակարգը ուժեղացնելու նպատակով: Այս մասին Վաշինգտոնում հայտնեց ԱՄՆ պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատար Մարկ Էսպերը: «Արձագանքելով թագավորության խնդրանքին` նախագահը հավանություն է տվել [Սաուդյան Արաբիայում] ամերիկյան հավելյալ զորքերի տեղակայման որոշմանը: Այդ ստորաբաժանումները իրենց բնույթով պաշտպանական են լինելու և հիմնականում կենտրոնանալու են հակաօդային և հակահրթիռային պաշտպանության խնդիրների վրա: Մենք նաև աշխատում ենք Սաուդյան Արաբիա և Արաբական Միացյալ Էմիրություններ ամերիկյան ռազմական սարքավորումների առաքումներն արագացնելու ուղղությամբ: Այդ մատակարարումները կմեծացնեն երկու երկրների ինքնապաշտպանական կարողությունները»:

Նկատենք, որ Սաուդյան Արաբիայի ղեկավարությունը Մերձավոր Արևելք ամերիկյան նոր ստորաբաժանումներ ուղարկելու խնդրանքով դիմել էր երկրի խոշորագույն նավթային ձեռնարկությունների դեմ սեպտեմբերի 14-ին իրականացված հարձակումներից հետո:
Իրանը արձագանքեց Սաուդյան Արաբիայում հավելյալ ամերիկյան զորքեր տեղակայելու որոշմանը: «Իրանը կպատժի երկրի դեմ հարձակում ձեռնարկած ցանկացած ուժի», պետական հեռուստատեսության եթերում նման հայտարարությամբ է հանդես եկել Իրանի ամենաազդեցիկ ուժային կառույցներից մեկի` Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատար գեներալ-մայոր Հոսեյն Սալամին՝ հավելելով. «Զգույշ եղեք: Որևէ սահմանափակ ագրեսիա այդպիսին չի մնա: Մենք կհետապնդենք ցանկացած ագրեսորի: Մենք կպատժենք մեր դեմ հարձակում իրականացրած ցանկացած ուժի մինչև դրա վերջնական կործանում»:

Իր հերթին Իրանի ԱԳ նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆն ասել է, որ ինքը «ձևամոլություն» է համարում Մերձավոր Արևելքում լրացուցիչ զորքեր ուղարկելու ԱՄՆ-ի որոշումը, և որ «ամեն ինչ սխալ ուղղությամբ է ընթանում»:

Իրանը Պարսից ծոցում խաղաղության և անվտանգության ապահովմանը միտված ծրագիր կներկայացնի, նշել է Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին` նշելով, որ այդ ծրագիրը մշակվելու է «տարածաշրջանի այլ պետությունների հետ համատեղ»: Անդրադառնալով Սաուդյան Արաբիա հավելյալ ամերիկյան ստորաբաժանումներ ուղարկելու` Սպիտակ տան որոշմանը, Ռոհանին ասել է. - «Օտարերկրյա ուժերը կարող են խնդիրներ ստեղծել և հարվածի տակ դնել մեր ժողովրդի և ողջ տարածաշրջանի անվտանգությունը»:

Այս տեղեկատվությանը զուգահեռ ստացվեց մեկ այլ ուշագրավ տեղեկություն: Իրանը հայտարարել է Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ համատեղ զորավարժությունների ծրագրերի մասին: Իրանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբը հայտարարել է Օմանի նեղուցում և Հնդկական օվկիանոսում Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ համատեղ զորավարժություններ անցկացնելու մտադրության մասին: «Իրանը շուտով համատեղ վարժանքներ կանցկացնի Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ Օմանի ծոցում և Հնդկական օվկիանոսում», – մեջբերում է FARS գործակալությունը: Նրա խոսքով՝ զորավարժությունների ընթացքում զինվորականները փորձ կփոխանակեն մարտավարական և ռազմական զորավարժություններում: Բացի այդ, Իրանի պաշտպանության նախարարությունը հաղորդել է, որ շուտով Թեհրանում պետք է անցկացվի գլխավոր շտաբի պետերի հանդիպում:

Մետաքսյա Շալունց