Մոսկվայի առաջին արձագանքը Փաշինյանի՝ «Արցախը Հայաստան է և վերջ» ելույթին

Ռուսաստանի արտգործնախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան երեկ կայացած ճեպազրույցում մեկնաբանել է Նիկոլ Փաշինյանի՝ Ստեփանակերտում արված հայտարարությունն այն մասին, որ «Արցախը Հայաստան է և վերջ»: «Մենք ելնում ենք նրանից, որ անկասկած, կա ներքին հռետորաբանություն, կա ներքին կարգուկանոն, որոնք արտացոլում են քաղաքական շարժումների, կուսակցությունների կարծիքը, հաշվի առնելով, որ մենք խոսում ենք ժողովրդավարական պետության մասին: Եվ գոյություն ունի նույն խաղաղության գործընթացը, որում կան գործընթացի մասնակիցներ, համահովանավորներ, կան խաղաղ կարգավորման հասնելու միջազգային ջանքեր: Եվ, անկասկած, մենք ելնում ենք նրանից, որ կողմերի հայտարարությունները պետք է տեղավորվեն այն ընդհանուր ջանքերի համատեքստում, որոնք ուղղված են խաղաղ կարգավորմանը»,- ասել է Զախարովան:

Նա նշել է, որ շատ դժվար է բանակցային գործընթացում վերադառնալ նախկին դիրքերին այնպիսի հայտարարություններից հետո, որոնք «կռվախնձոր» են դառնում և առաջ են բերում նոր հարցեր, որոնք կարող են փոխել հավասարակշռությունը փխրուն բանակցային գործընթացում․ «Նման հայտարարություններ, ցավոք, մենք լսել ենք և շարունակում ենք բախվել դրանց տարբեր մակարդակներում, տարբեր կողմերից: Շատ կցանկանայինք, ամենայն հարգանքով ներքաղաքական գործընթացների նկատմամբ և լիարժեք ըմբռնելով, որ քաղաքական կարգի ժողովրդավարական մոդելի դեպքում մարդիկ իրավունք ունեն ձևավորել համապատասխան քաղաքական նախադրյալներ, այնուամենայնիվ, շատ կցանկանայինք, որպեսզի բոլոր կողմերը ելնեին մի գլխավոր սկզբունքից՝ շուտափույթ խաղաղ կարգավորում»։ Զախարովան հավելել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավորման գործընթացը շատ բարդ է և երկարատև, բայց դրանում կա ընդհանուր փոխըմբռնում՝ արագ առաջ շարժվել, հետևաբար կողմերի հայտարարությունները պետք է համապատասխանեն և նպաստեն այդ գլխավոր նպատակին:

Այլ կերպ ասած՝ պաշտոնական Մոսկվան Զախարովայի մակարդակով պատասխանեց Փաշինյանին, ընդ որում՝ բավական հասկանալի, սակայն դիվանագիտական լեզվով, որը կարելի է կոշտ անվանել։ Մոսկվան, այլ կերպ ասած, բավական բաց ասում է՝ Փաշինյանի հայտարարությունն առաջ է բերում նոր հարցեր, որոնք կարող են փոխել հավասարակշռությունը փխրուն բանակցային գործընթացում։

Սեպտեմբերի 2-ին Նիկոլ Փաշինյանի շնորհավորական ուղերձն Արցախի Հանրապետության հռչակման օրվա առթիվ՝ մի այլ քննարկման թեմա է դարձել արդեն ներհայաստանյան քննարկումներում։ Հիշեցնենք Փաշինյանը, մասնավորապես, ասել էր․ «Այս օրը պատմական է բոլորիս՝ Հայաստանի, Արցախի, Սփյուռքի, համայն հայության համար. 28 տարի առաջ այս օրն Արցախը հռչակվեց Հանրապետություն, փաստացի անկախանալով Խորհրդային Ադրբեջանից և բռնեց անկախ պետականության կերտման ուղին․․․»:

Փաշինյանին արդեն իսկ մեղադրում են նրանում, որ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնող անձը տեղյակ չէ իր ժողովրդի պատմությանը, ավելին` աղավաղում է այն, և նրան հիշեցնում են, որ Խորհրդային Ադրբեջանից Լեռնային Ղարաբաղը անկախացել է դեռ 1988թ․-ին: Մասնավորապես Էդուարդ Շարմազանովը նշել էր․ «1988թ. փետրվարի 20-ին ԼՂԻՄ ժողովրդական պատգամավորների մարզային խորհրդի նստաշրջանում ընդունվում է որոշում` «ԼՂԻՄ-ը Ադրբեջանի կազմից հանելու և Հայաստանի կազմի մեջ մտցնելու հարցով ադրբեջանական ԽՍՀ և հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհուրդների առջև միջնորդելու մասին։ Իսկ 1988թ. հուլիսի 12-ին ԼՂԻՄ ժողովրդական պատգամավորների մարզային խորհրդի նիստը որոշեց դուրս գալ Ադրբեջանի ԽՍՀ-ի կազմից և Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը հռչակել Արցախի հայկական ինքնավար հանրապետություն»:

Առնվազն իրավական տարրական գիտելիքների բացակայություն, այլ բան չես անվանի, որն ի դեպ, հակասում է Հայաստանի դիվանագիտության ջանքերին։ Վաղուց ժամանակն է, որպեսզի պաշտոնական Երեւանը Արցախի հարցում հայտարարություններ անելուց առաջ՝ «7 անգամ չափի և հետո նոր կտրի»։

Տպավորություն է, որ ՀՀ իշխանությունները խճճվել են ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում, իսկ նման իրավիճակը պարզապես վտանգավոր է հայկական կողմի համար՝ բոլոր առումներով:

Թամար Բագրատունի