«Զիգզագ»-«Սպայկա». իրավիճակ է փոխվել՝ ում համար ոնց

Ըստ օրերս հրապարակված 1000 խոշոր հարկատուների ցուցակի՝ «Սպայկա» ընկերությունը 2019 թվականի առաջին կիսամյակում պետությանը վճարել է 2մլրդ. 623 մլն. 628 հազար դրամ հարկ:
Այդ նույն ժամանակահատվածում «Զիգզագ» ընկերությունը վճարել է 1 մլրդ.153 մլն.597 հազար դրամի հարկ: Համեմատելով նշենք, որ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում «Սպայկան» վճարել էր 1 մլրդ. 190 մլն. 713 հազար դրամ, իսկ «Զիգզագը»՝ 564 մլն.45 հազար դրամ: Պարզ թվաբանությունը ցույց է տալիս, որ նշված երկու ընկերությունն էլ շեշտակի ավելացրել են ՀՀ պետական բյուջե կատարած վճարումները: Մասնավորապես «Սպայկան» հարկային աճ է ապահովել մոտ 1,5 մլրդ դրամով՝ ավելի քան կրկնակի: Իսկ «Զիգզագ» ընկերությունն ավել է վճարել 589 մլն դրամ, դարձյալ կրկնակիից փոքր-ինչ ավելի:
Այս երկու ընկերությունների գործունեության ոլորտները բացարձակ տարբեր են, և այս իմաստով համեմատության եզրեր չկան: Բայց, քանի որ Հայաստանում անցյալ տարվանից սկսած գնահատման հիմնական սկզբունքը դարձել է իրավիճակի փոփոխությունը՝ հեղափոխությամբ պայմանավորված, ապա պետք է ընդգծել, որ այս երկու ընկերությունների համար իսկապես իրավիճակ է փոխվել: Հետհեղափոխական Հայաստանում «Սպայկա» ընկերության համար իրավիճակը ոչ թե փոխվեց, այլ թարսվեց՝ է՛լ ԱԱԾ-ի «մասկի-շոու» ընկերությունում, է՛լ ընկերության տնօրեն Դավիթ Ղազարյանի ձերբակալություն, է՛լ աշխատողների բողոքի ակցիաներ կառավարության շենքի մոտ, է՛լ ստուգումներ և տուգանքներ, է՛լ պետությանը պատճառած վնասի վերականգնում՝ 1 մլրդ դրամի չափով (ի դեպ, այդ վերականգնված 1 մլրդ դրամը հարկային հաշվետվության մեջ տեսնես ներառվա՞ծ է ): Մի խոսքով՝ բիզնես միջավայրի «զրո» բարելավում, պետական վերահսկողական լծակների կոպիտ կիրառում՝ հայտնի պատճառներով:
Ճիշտ հակառակ վիճակն էր «Զիգզագ» ընկերությունում: Հեղափոխությունից հետո Էդուարդ Աղաջանյանը, որի ընտանիքի սեփականությունն է համարվում «Զիգզագ» ընկերությունը, նշանակվեց ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար: Մի քանի ամիս առաջ մամուլում աղմուկ բարձրացավ, որ վարչապետի աշխատակազմի ղեկավարի ընտանիքին պատկանող ընկերությունում ՀԴՄ կտրոն չեն տրամադրել հաճախորդին: Այդ պատճառով ընկերությունը հայտնվել էր ՊԵԿ-ի հրապարակած համապատասխան ցուցակում: Այսինքն՝ ընկերությունը հրաժարվել էր կատարել վարչապետի հանձնարարականը, որը նաև օրենքի պահանջ է: ՊԵԿ-ն, իհարկե, դրա համար «Զիգզագին» չտուգանեց, բյուջեում էլ համապատասխան գումարներ չվերականգնվեցին: ՊԵԿ նախագահ Դավիթ Անանյանը հայտարարեց, որ «Զիգզագը» ցուցաբերել է հարկ վճարողի օրինապահ վարքագիծ: Ճիշտ հակառակ գնահատականներ տրվեցին «Սպայկա» ընկերության դեպքում. ՊԵԿ-ը խոսում էր շուրջ 7 մլրդ դրամ թաքցված հարկերի մասին, որից 1 մլրդը, ինչպես օրերս պարզվեց, վերականգնվել է՝ հօգուտ բյուջեի: Այսինքն՝ իրավիճակի այսքան ակնհայտ փոփոխություն, սկզբունքորեն տարբեր գնահատականներ ու մոտեցումներ, բայց համարյա նույն չափի հարկային վճարումների աճ: Մինչդեռ «Զիգզագի» մասով հետաքրքիր կլիներ տեղեկանալ՝ եթե նախկինում այս ընկերությունը հարկեր չի թաքցրել, ինչի՞ հաշվին է գոյացել 2019 թվականի հարկային աճը: Կա՞ արդյոք վիճակագրություն, որ «Զիգզագը» կրկնակի անգամ ավել կենցաղային տեխնիկա է վաճառել: Արժեր իմանալ:

Հայկ  Դավթյան