Անսպասելի բոնուս և վտանգ Թբիլիսիից

Վրաստանի մայրաքաղաքում տեղի ունեցած սկանդալային իրադարձություններն ու դրանց հետևանքով բառացիորեն տապալված ռուս-վրացական հարաբերությունները հեղափոխական Հայաստանի վրա կունենան երկակի հետևանք: Հետևանքներից մեկը Հայաստանի տնտեսության համար նախանշում է դրական, մյուսը` բացասական զարգացման միտումներ:
Դրական հետևանքն այն է, որ Հայաստանը կարող է անսպասելի բոնուս ստանալ` տուրիստների հավելյալ հոսքի պատճառով: Ինչպես հայտնի է, Թբիլիսիում Ուղղափառության միջխորհրդարանական վեհաժողովի ժամանակ տեղի ունեցած սկանդալային միջադեպից հետո ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հրամանագիր է ստորագրել դեպի Վրաստան չվերթերը չեղյալ համարելու, ինչպես նաև Վրաստանում գտնվող ՌԴ քաղաքացիներին այդ երկրից դուրս բերելու ուղղությամբ: Հաշվի առնելով, որ տուրիստական պիկ սեզոնը նոր է սկսվել, և բազմաթիվ ռուսաստանցիներ արդեն հանգստյան ուղեգրեր են վերցրել կամ պատվիրել դեպի Վրաստան, ապա կանխատեսում, որ ռուսաստանցի զբոսաշրջիկները Վրաստանի հանգիստը կփոխարինեն հենց հայաստանյան հանգստով: Այս հանգամանքին կարող է նպաստել նաև Պուտինի հրամանը, որով, ինչպես հայտնի է, ավիաընկերություններին արգելում է հուլիսի 8-ից սկսած փոխադրումներ իրականացնել Ռուսաստանից դեպի Վրաստան: ՌԴ ղեկավարը նաև կարգադրել է կառավարությանն ապահովել Վրաստանի տարածքում գտնվող ռուսաստանցիների վերադարձը: Բացի այդ` Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը խորհուրդ է տվել տուրօպերատորներին արգելքի ժամանակահատվածում չվաճառել ուղեգրեր Ռուսաստանից Վրաստան:

Հայկական տուրիստական ոլորտի մասնագետները կանխատեսումներ ունեն, որ դեպի Վրաստան գնացող տուրիստների մի մասին կարելի է բերել Հայաստան:
Անցյալ տարվա տվյալներով՝ Վրաստան ժամանած զբոսաշրջիկների 40 տոկոսը Ռուսաստանից է եղել: Այդ 40 տոկոսի զգալի մասը հավանական է, որ Վրաստանի փոխարեն կայցելեն Հայաստան, Թուրքիա կամ Ադրբեջան: Հայաստանի հիմնական խնդիրն այն է, որ մենք չունենք ծով, և ծովային հանգստի սիրահարները ոչ մի դեպքում Սևանը չեն համաձայնվի փոխարինել ծովի հանգստով: Բայց ամեն դեպքում, հավելյալ հոսք կանխատեսվում է: Ի վերջո, եթե մեզ հաջեղվի վերոնշյալ 40 տոկոսից 10 տոկոսին բերել Հայաստան, տուրիզմի ոլորտում էական աշխուժացում կունենանք:
Մյուս կողմից, սակայն, ռուս-վրացական առճակատման պատճառով մենք կարող ենք ռեալ խնդիրներ ունենալ Լարսի անցակետում, որը Հայաստան-Ռուսաստան միակ ցամաքային ճանապարհն է: Ի դեպ, վերջին երկու օրերին Լարսում արդեն իսկ նկատվել են կուտակումներ: Կա մեկ այլ ավելի հեռահար խնդիր ևս. Վրաստանում ապրող հայերը, որոնցից ոմանք աշխատում են ՌԴ-ում, շատերն էլ ունեն ՌԴ քաղաքացիություն, կրկին բարդություններ են ունենալու: Բացի այդ` ռուս-վրացական հարաբերությունների վատթարացումը ամենայն հավանականությամբ կնպաստի Վրաստանում թուրքական գործոնի ակտիվացմանը, ինչը նույնպես Վրաստանում ապրող մեր հայրենակիցների, հատկապես Ջավախքի հայերի համար հավելյալ խնդիր է` խորքային հետևանքներով:

Հայկ Դավթյան