Ամենաանպաշտպանը դատարանն է

Ռոբերտ Քոչարյանի դատավարության ընթացքում տեղի ունեցած խառնաշփոթի ժամանակ ամենաանպաշտպան կողմը դատարանն էր` չնայած հանգամանքին, գործի հանգուցալուծման բացառիկ իրավունքը տրված է հենց դատարանին: Պետությունը, հասարակությունը, ներկա և նախկին իշխանությունները դատարաններից ու դատավորներից ակնկալում են արդարադատություն: Ընդհանրապես և դատարանի դահլիճում գտնվողների, և դատարանի բակում այս կամ այն կողմից աջակցող քաղաքացու ակնկալիքը դատարանից պետք է մեկը լինի` արդար դատավարություն: Դուք պատկերացնո՞ւմ եք, հանրային ինչ ահռելի ճնշման տակ էր հայտնվել Քոչարյանի կալանքի հարցը քննող դատավորը, երբ դատարանի դիմաց Վարգդես Գասպարին վեր էր պարզել <<Քոչարյան մարդասպան>> ցուցանակը, իսկ Քոչարյանի պաշտպանները հեռացրեցին նրան դատարանի շենքի մոտից` գլխին շշով հարվածելով: Երբ դատարանից դուրս, խախտելով անմեղության կանխավարկածը, չսպասելով դատարանի վճռին, մի խումբ քաղաքիացիներ կողմերից մեկին մեղավոր են հռչակում, մյուսներն էլ հակառակն են պահանջում դատավորից, իսկ գլխավոր դատախազն այդ ընթացքում դահլիճ է մտնում դատավորի համար նախատեսված մուտքից, հավատացեք` չափազանց դժվար է օբյեկտիվ և արդար դատելը: Նման միջադեպերն առաջին հերթին սադրանք են դատարանի և դատավորի նկատմամբ, ովքեր այսօր վստահաբար ամենաշատն ունեն պաշտպանության և աջակցության կարիք: Դատավորներն ու դատարաններն այսօր հայտնվել են ծանր կացության առջև` նրանց վրա ճնշում կա բոլոր կողմերից անխտիր, իսկ արդարադատության իրագործման համար դատավորները նախ և առաջ պետք է ազատ և անկաշկանդ գործելու հնրավորություն ունենան: Առանց այդ էլ` նախկին իշխանությունները հնարավոր և անհնար բոլոր գործիքներով արժեզրկել են դատական համակարգը. դատարանները հռչակվել են կոռումպացվածներ, դատավորները` կաշառակերներ և իշխանության կատարածուներ: Սրանում, իհարկե, դատարաններն ու դատարվորներն ունեն իրենց մեղքի ահռելի բաժինը: Նրանք մեղավոր են հենց միայն նրա համար, որ երբևէ չեն փորձել հակառակն ապացուցել, չեն փորձել բացատրել ու ապացուցել հանրությանը, որ իրենց համար ամենաբարձր արժեքն օրենքն է: Հեղափոխության մեծագույն նվաճումն ու հաղթանակը ոչ թե նախկին իշխանավորներին ամեն գնով դատելն է, այլ արդար դատարան ունենալու հնարավորությունը բաց չթողնելը: Լարվածության և ատելության այն չափաքանակը, որն այսօր կուտակված է հանրային կյանքի տարբեր հարթակներում, լրջորեն խոչընդոտում է անկախ դատարանի կայացմանը: Հեղափոխական իշխանությունն իր կողմից ոչ մի քայլ չի ձեռնարկում, հակառակը, ամեն ինչ անում է, որ դատական համակարգն էլ ավելի հեղինակազրկվի / ի վերջո ինչ է նշանակում Ռ. Քոչարյանի գործի քննությունը հանձնել մի դատավորի, ով մի անգամ արդեն այս գործով ինքանբացարկ է հայտնել/: Կամ ով է հավատում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի խոսքին, թե իր իշխանության օրոք դատավորներին չեն զանգում. Եթե կան այդպսի անհույս միամիտներ, թող դնեն ու ներից լսեն ԱԱԾ պետի ու ՀՔԾ պետի գաղտնալսման ձայնագրությունը: Դատական համակարգի վերջնական արժեզրկումը թերևս ձեռնտու է նոր իշխանությանը` անցումային արդարադատության համակարգի ներմուծումը հիմնավորելու համար: Դատական համակարգի ռեֆորմն անխուսափելի է, բայց դա առաջին հերթին պետք է ծառայի անկախ դատարանի և ոչ հեղափոխական դատաստանի գաղափարին, որվհետև բումերանգի օրենքը ինչպես բոլորի, հեղափոխականների դեպքում ևս գործելու է: Մի օր այդ նույն դատարանում կդատվեն նաև հեղափոխականները և անպայման կունենան անկախ դատավորի և արդար դատավճռի կարիք, ինչպես որ այսօր դրա կարիքն ունի Քոչարյանը:

Հայկ Դավթյան