Պատերազմն անխուսափելի է .Պավլիկ Մանուկյան

Հարցազրույց ազատամարտիկ, Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետ Պավլիկ Մանուկյանի հետ:/Մաս 2-րդ/ 

-Սասնա ծռեր կուսակցությունը հայտարարություն տարածեց ի պաշտպանության Դավիթ Սանասարյանի:Շատ են խոսում,որ այսօր իշխանության ներսում պայքար է գնում սորոսականների և բուն Փաշինյանի թիմի միջև,Դավիթ Սանասարյանն էլ սորոսական է համարվում :Ձեզ մոտ հարցեր առաջ եկա՞ն:

-Ճիշտ ասած՝ոչ:Ներքուստ զգում եմ,որ երկուսն էլ հոգեհարազատ չեն,գայլն ու շունը իրար նման են,բայց տարբեր գործողություններ են անում ,գայլը հոտն է հոշոտում,իսկ գմփռը փրկում է հոտը:Դերակատարությունները շատ տարբեր են:

-Ձեր ճանապարհները վաղուց բաժանվե՞լ են,իրենց հետ եզր չկա՞:

-Բացարձակապես:

-Ինչո՞ւ Սամվել Բաբայան:

-Բաբայան Սամվելը մինչև այսօր ,հա-ն հա է եղել,չէ-ն՝չէ:Երբեք նրանից լպրծուն պատասխան չեմ լսել:Գործունեության դաշտում նրա կարևորությունը շատ մեծ է ,հատկապես Արցախի պաշտպանության խնդրում:Մեր ականատես գրողներից մեկը մի շատ կարևոր միտք ունի՝ հայ ժողովրդի առողջ գենը երեք մասում է պահպանված՝Զեյթուն,Սասուն և Արցախ:Զեյթունն ու Սասունը գիտեք որ չունենք,իսկ Արցախը ամբողջ ազգովի պարտավորչ ենք պահպանել:Բաբայան Սամվելի դերակատարությունն այսօր ուղղակի պահանջված է Արցախի համար:Անկախ նրանից,ինչ է արել,ինչ չի արել,ինչեր են ավելացրել:

-Ի՞նչ տեղի ունեցավ 2000-ին,ի՞նչ եղավ հետո:

-Իմ մասով էլ այնքան հարցեր կան,ինձ էլ են ասում սրա մարդն եմ,նրա մարդն եմ:Պատկերացնում եք՝առանց Բաբայան Սամվելի հնարավո՞ր էր հաղթանակ կերտել:Ես հայկական բանակում այսօր չեմ տեսնում այնպիսի մի գեներալի,որի արձակած հրամանը կյանքի կոչվի:

-Բա ինչու այսօր հասանք նրան,որ այդքան քրեական գործեր,հրամանատարների նկատմամբ,հիմա էլ ասում եք՝չունենք հրամանատար:

-Ասեք մեկի մասին ,ով պատժվեց,նույն վերնախավից:Անպատժելիությունը բերում է սրան:

-Սամվել Բաբայանը նստեց:

-Սամվել Բաբայնաը ինչի՞ համար նստեց:Նա համառորեն պաշտպանում էր այն շահերը,որ մեզ այսօր պետք էին:

-Բայց նա դրա համար չնստեց՝Արկադի Ղուկասյանի հետ կապված միջադեպը:

-Իմ մասով էլ ինչ ասես ասում են,ես այսօր վարձով եմ բնակվում,ոչ մեկից կախման մեջ չեմ,արածս երբեք չեմ դրել նժարին,այսօր էլ պատրաստ եմ ծառայությունս մատուցել հայ ժողովրդին:

-Վիտալի Բալասանյանի անունն էլ վերջերս շատ շոշափվեց,երբ ասաց,որ Արցախը վաղուց կայացած,անկախ հանրապետություն է և դա Սասնա ծռերի կողմից քննադատությունների արժանացավ:Սամվել Բաբյանը մի թեզ առաջ քաշեց,դա ևս քննադատությունների առիթ դարձավ, Սամվել Բաբայանը արջագանքեց:Համակարծի՞ք եք Սամվել Բաբայնի հետ.արդեն վտանգավոր սահման ենք հասնում,այսպես կոչված Սասնա ծռեր խմբավորման կամ կուսակցության,ոնց ուզում եք հասկացեք:Անհեթեթ հայտարարություններ,մեղադրական նոտայով հայտնված մտքեր,ինչ-որ վերացական ակնարկներ:

-Սամվել Բաբայանը արդեն սպառիչ պատասխան տվել է: Մյուս մասով.չի կարելի,ոնց է լինում,նույն այդ Պավել Մանուկյանը երկու ընտրությունների ժամանակ կանգնած է եղել Բալասանյան Վիտալիի կողքին ,հետո հանկարծ այդ Պավել Մանուկյանը Վիտալի Բալասանյանի կողմից հայտարարովում է ահաբեկիչ :Ես թաքցնելու ոչինչ չունեմ,առ այսօր ես բացահայտ կանգնած եմ պարզ և կանգնելու եմ:Ես գիտեմ,որ սովորական մահկանացու եմ, սովորական քրիստոնյա եմ,Քրիստոսը չեմ,որ բոլորի մեղքերը լվանամ,տանեմ: Եթե չունենամ հայրենիք,ընտանիքս ավելորդություն է դառնալու:

-Դուք հիմա հայտարարում եք,որ վաղն էլ կարող եք ապստամբել,հնարավոր է,որ վաղը համարեն ,որ դուք ամպստամբող եք և այսօրվա իշխանությունը նորից ձեզ ձերբակալի:

-Շատ լավ կանի,ինքը այդ դեպքում կապացուցի,որ պետական տեռորը աշխատում է: Ես հայտարարում եմ,որ եթե կգործեն պետական տեռորի լեզվով:Բա ինչ անե՞մ,թույլ տամ ժողովրդիս հոշոտե՞ն:

-Արցախի հարցով համակարծի՞ք եք պարոն Բաբայանի հետ: Ինչու Սասնա ծռերի և Սամվել Բաբայանի միջև այս հեռական բանավեճը գնաց:

-Բաբայան Սամվելի ես անցել եմ թուրքական բանտերով,հայկական բանտերով,այնպես չէ,որ մե ջրերը միշտ մի առվով են գնացել ,նաև վիճել ենք,նրա խոսքի մեջ ազգային էություն կա,զինվորի լուրջ հատկանիշ կա՝չզիջելու,չխոնահվելու հատկանիշները,ինչը շատ-շատերի մոտ չկա:Խամաճիկ են,համազգեստով չեն զինվորական,էությամբ են,կարկատած բուշլատների մեջ էինք,բայց տղամարդն էր մեջը:Ես ուրիշ շահ չունեմ,Արցախի ամեն սանտիմետրի համար պատրաստ եմ արյուն թափել,բայց պատերազմը նորից չբերել,չփաթաթել մեր սերունդների վրա,զիջելու դեպքում ապտերազմն անխուսափելի է:

-Դուք նման տրամադրվածություն տեսնո՞ւմ եք,որ ինչ-որ մեկը պատրաստվում է զիջել:

-Այս ինչ եք ասում: Բա որ մի սենյակի մեջ մի կենդանի էին մտցրել, ու ասել էր՝բացի Լաչինի միջանցքից մնացածը ,որ տալիս ենք ,բա մեկը ձայն չէր հանել,նույն Վիտալի Բալասանյանը:Այդ մասին մենք խոսել ենք ՊՊԾ-ում , հարցրեցինք՝այդ ճիշտ է,որ դուք ասել եք,ով կփրձի զիջել ,կգնդակահարեմ,պատասխանեց՝տի պեն ելալ չի : Ես էլ ասացի՝ափսոս,կյանքում քեզանից մի լավ բան պետք է սպասենք , դա էլ չի եղել:

-Կարող է դրանից առաջ էլ չի եղել:

-Այդ հարյուրից մեկը է թող դուրս գալ ասի,որ ես նման բան եմ ասել:

-Արցախցի բոլոր գեներալները 1000 անգամ ասել են,որ մենք ոչինչ չենք պատրաստվում զիջել:Նոր չէ որ հայտարարում են,դրա համար չպատժվեցի՞ն:

-Լևոն Մնցականյանը ,իմիջայլոց,ամենաչզիջող գեներալներից մեկն է:

-30 տարին ցույց է տալիս,որ մարդիկ չեն զիջում:

-Այդ ծնունդը տալիս է հայուհին,որի զավակնին ուղարկում են այնտեղ,բայց այդ նույն մայրը,որ ամուսնուն կամ զավակին կորցնում է և գնում արդարացի պահանջով նախագահի նստավար,ոսըիկանը ձեռքից վերցնում շպրտում է փողոցից փողոց,մեր մարմնից կտրել մի մաս են սարքել,որը ուտում է մեր մարմինը: Գեներալը ի՞նչ գործ ունի բիզնեսի մեջ , հերոսը նա է՝ Անդրանիկն ինչ էր ասում՝մեկ ոսկի,մեկ որբի դիմաց:

-Գանք Սասնա Ծռերի և Սամվել Բաբայանի բանավեճին:

-Հայաստանում չկա մի քաղաքական կուսակցություն, որը թե ԼԳբՏ-ներին ,ներքին կարգավիճակին, նույնիսկ Ամուլսարին,կուսակցական մակարդակով արձագանքի: Արցախի խնդրից պակաս խնդիր չէ դա:

-Ինչու՞ չարձագանքեցին:

-Հետաքրքիր բան է,ասում են՝նրանք էլ են մարդ,բայց այս վարակը վաղը գնալու,հասնելու է մինչև բանակ: Ամուլսարի անունն էլ մեր պապերը պատահական չեն դրել ,դա վտանգավոր սար է,կարող է մի ամբողջ մի ազգ շարքից հանել :Այնտեղի ժողովուրդը պայքարի մեջ են,կողքներին կանգնող չկա:

-Հիմա ավելի շատ եք համոզվում,որ ճիշտ քայլ էր կուսակցության շարքերը չհամալրերլը:

-Ես այսօր պատկանում եմ և շվարած Հանրապատականին,և ՀՅԴ-ին, և Սասնա ծռերին:

-Շվարած Հանրապետականների՞ն:

-Կան,իհարկե,խաբվածներ շատ կան,ես քայլում եմ քաղաքում,բոլորը մոտենում են:

-Դուք քննադատում եք նաև այսօրվա իշխանությանը,ձեր գործը փակված չէ,շարունակվում է, մտավախություն չունե՞ք,որ անխնա քննադատում եք Նիկոլ Փաշինյանին:

-Մահվան բոլոր տեսակների մեջ ես վախենում եմ խայտառակ մահվանից,հանուն իմ ժողովրդի, ես պատրաստ եմ նույնիսկ հրկիզման ,ոչ ոք չփորձի ինձ վախեցնել բանտով,գնդակով ,քառատելով:Թուրքական բանտ եմ անցել այդ ամենը տեսել եմ՝Սաֆոնովը Գյոզալովին մի հետաքրքիր բան ասաց՝6 այսպիսի զինվոր ունենամ,Բաքուն առանց կրակոցի կվերցնեմ: Ես այդ չափման միավորը տեսել եմ:

-Բա 5-ը չհայտնվեցի՞ն,միասին գնայիք,վերցնեիք:

-Եթե այդ 5-ը չհայտվեին,մենք հաստատ Արցախը չէինք կարող պաշտպանել: Այդ ժամանակվա իրադարձությունները շատ լավ հիշում ենք՝ալան-թալան,ՀՀՇ-կանները եկան,մնացին մի քանի հարյուր կարգին տղաներ,որնք ոչ թե 1/10-ի ,այլ 1/20-ի հարաբերությամբ էին ,անհավասար մահ ու կենաց պայքարի մեջ էինք:Այդ հաղթանակը պատահաբար չծնվեց,այդ տղաների արյան գնով ձեռք բերվեց:

-Այսօրվա իշխանության վարած քաղաքականության ինչի հետ համաձայն չեք,ինչն է,որ ձեզ խորթ է:

-Ազգային ոչ մի բան չեմ տեսնում…

-Ասացիք ՝պետք է պայքարեն,սրանց հեռացնեն,հեռացրեցին:

-Ավելի վատը եկավ,հիմա ես ասե՞մ՝լավն է:Լուսահոգի մայրս միշտ ասում էր ՝տղաս,վախեցիր այն մարդկանցից,որոնց էգ ու որձը չես կարողանում տարբերել:

-Տրասնգենդերի մասին է:

-Այս այդ վիրուսի դեմը չկարողանանք առնել…տարբեր տեսակի թշնամիներ կան,վիրոսի նման մտել են մեջներս…

-Ամենալուրջ խնդիրը ս՞ա է:

-ժողովուրդը արդարոթյուն է փնտրում,հանցագործները չեն պատժվում, 1 300 000 ավելի հայ պակասել է,Սյունիքում գյուղեր կան,դատարկ են, այն դպրոցը ,որտեղ ես ոսովորել ավարտել եմ, 480 աշակերտ ուներ,այսօր 150 է,սա ցեղասանություն է,թե՞ ոչ,սրանք խնդիրներ են:Աշխատատեղերը. Ի՞նչ է նշանակում ՝գնացեք մոշ հավաքեք,չի կարելի այսպես,ժողովրդի հետ այս լեզվով չեն խոսում:

-Ցանկություն հայտնե՞լ եք հանդիպել:

-Այո:

-Ե՞վ:

-Չենք հանդիպել:

-Սամվել Բաբայանն էլ է ցանկություն հայտնե՞լ:

-Ես տեղյակ չեմ:

-Այնպիսի տպավորություն է,որ այստեղ ուժեր կան, համաձայն չեն հայաստանյան իշխանության շատ քայլերի հետ,բայց փորձում են լռել:Բոլորը կենտրոնացել են արցախի վրա:ՊեՇտք չէ չափից շատ զգույշ լինել:Ինչ-որ շարասյուն է պատրաստվում գնալ,հեռական բանավեճեր են լինում,գեներալներին են պիտակավորում:

-Գնահատում են:Արցախի հարցը,դա Արցախի հարց չէ,դա հայակական հարցի բացում է,այդտեղից սկսվելու է հայկական հացի բացումը,զգուշավորույթունը պետք է :Բաբայան Սամվելի այնտեղ գտնվելը,դերակատարություն ունենալը , նույնիսկ հրամայական է: Այդտեղից սկսվելու է շարունական հարցերի բացումը :

-Ոջունո՞ւմ եք,որ պետք է շարասյուն գնա:

-Թող գնան,ժինգյալով հաց ուտելու ժամանակն է:

-Մտավախություն չունե՞ք:

-Արցախցին շոուներ չի սիրում :

-Ճիշտ ասացիք,արցախցու խնդիրը այնքան լուրջ է ,ամեն րոպե կողքը պատերազմ :

-Կգնան,ժինգյալով հաց կուտեն ,կգան:

-Վստա՞հ եք:

-Այո:

-Ի դեպ ,Սասնա ծռերը,որ ուզում էին գրանցվել,Արցախում տևական ժամանակ 200 ձայն չէին կարողանում հավաքել: Ինչո՞ւ չկարողացան:

-Այդ ինչուները դուք ինքներդ էլ ունեք: Դաշտը կանաչ է,թող գնան ժինգյալով հաց ուտեն:

-Կնեղսրտեն,որ դուք միայն ժինգյալով հացի ետևից եք իրենց ուղարկում:

-Սրտները թող լայն պահեն,մի բաժակ էլ գինի կտան:

Առաջին հայտվածն՝այստեղ

Հարցազրույցը՝Նաիրա Բաղդասարյանի