Հայկական ռազմական ծախսերի ավելացումն ու մեր անորոշ անվտանգությունը

Ստոկհոլմի Խաղաղության խնդիրների հետազոտության միջազգային ինստիտուտը՝ SIPRI-ն, հրապարակել է նոր զեկույց, որի համաձայն՝ Հայաստանում պաշտպանական ծախսերի ավելացումը 2018 թվականին 33 տոկոս է կազմել և հասել է 609 միլիոն դոլարի, ինչը երկրի համախառն ներքին արդյունքի 4.8 տասնորդական տոկոսն է:

Ռազմական ծախսերի ավելացման առումով Հայաստանը տեղ է գրավել աշխարհի առաջին տասը պետությունների շարքում, հաղորդում է «Ազատություն» ռադիոկայանը։
Նկատենք, որ նախորդ տարիներին տպավորիչ տեմպերով զարգացող ռուս-ադրբեջանական քաղաքական և ռազմատեխնիկական համագործակցության ֆոնին ռուսաստանյան և ադրբեջանական լրատվամիջոցները, փորձագիտական հանրությունը, նաև երկու երկրների խորհրդարանների պատգամավորները, քննարկում են ՀԱՊԿ-ին Ադրբեջանի հնարավոր անդամակցության հարցը:

Չնայած ապրիլյան պատերազմին և Հայաստանի իշխանությունների՝ բարձրագույն մակարդակով հնչեցրած հրապարակային դժգոհություններին, Երևանի դաշնակիցներ համարվող Ռուսաստանն ու Բելառուսը հանդիսանում են Ադրբեջանին սպառազինություն վաճառող առաջատար երկրներ: Օրինակ, Ռուսաստանը շարունակում է հանդիսանալ Բաքվին սպառազինություն մատակարարող թիվ մեկ երկիրը։ Ստոկհոլմում գործող Միջազգային խաղաղության ուսումնասիրության ինստիտուտի (SIPRI)` այս մարտին հրապարակած զեկույցի համաձայն, 2013-2017 թվականներին Ադրբեջանի ձեռք բերած ողջ սպառազինության 65 տոկոսը գնվել է Ռուսաստանից:

Անցյալ տարվա հունիսին էլ հայտնի դարձավ, որ Բելառուսը Ադրբեջանին է վաճառել Полонез տեսակի համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգեր, որոնց հեռահարությունը հասնում է 200 կիլոմետրի: Պաշտոնական Երևանը հրապարակավ քննադատեց այդ գործարքը:

Չնայած ՀՀ իշխանությունները պարբերաբար դժգոհություններ են հայտնում Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին վաճառվող զենքի մասին, այնուամենայնիվ պատկերն առանձնապես չի էլ փոխվում։ Առայժմ միայն լսում ենք, թե Մոսկվան հայտարարել է՝ խիստ նվազեցնելու է Ադրբեջանին մատակարարումների քանակը:

Անցյալ տարի գարնանը ռուսաստանցի բարձրաստիճան երկու խորհրդարանականներ՝ Ռուսաստանի խորհրդարանի վերին պալատի՝ Դաշնության խորհրդի Միջազգային գործերի կոմիտեի նախագահ Կոնստանտին Կոսաչովը և ստորին պալատի՝ Պետական դումայի ԱՊՀ գործերով ու եվրասիական ինտեգրման կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ Կոնստանտին Զատուլինը Երևանում հայտարարեցին, թե ապրիլյան պատերազմից հետո Մոսկվան հրաժարվել է Բաքվին նախկինի նման մատակարարել սպառազինության մեծ ծավալներ, ինչպես նաև՝ 2016թ․ քառօրյա պատերազմից հետո Մոսկվան հետևություններ է արել՝ կապված Հարավային Կովկասում զինատեսակների հավասարակշռության խախտման հետ, և տրամադրել է Հայաստանին ամենաժամանակակից պաշտպանական միջոցներ:

Այդուհանդերձ, չնայած ապրիլյան պատերազմին և Հայաստանի իշխանությունների՝ բարձրագույն մակարդակով հնչեցրած հրապարակային բազմաթիվ դժգոհություններին, Ռուսաստանը շարունակում է հանդիսանալ Ադրբեջանին սպառազինություն մատակարարող թիվ մեկ երկիրը։ Ստոկհոլմում գործող Միջազգային խաղաղության ուսումնասիրության ինստիտուտի (SIPRI)` օրերս հրապարակած զեկույցի համաձայն, 2013-2017 թվականներին Ադրբեջանի ներմուծած ողջ սպառազինության 65 տոկոսը եղել է ռուսաստանյան: Նույն ժամանակահատվածում Ադրբեջանի ներմուծած զենքի ընդամենը 2.5 տոկոսն է եղել Թուրքիայից: Փաստորեն, Հայաստանի ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանը այդ տարիներին 26 անգամ ավելի շատ սպառազինություն է մատակարարել Ադրբեջանին, քան Բաքվի ռազմավարական դաշնակից Թուրքիան:

Ինչեւէ, Ուկրաինան և Կենտրոնական ու Արևելյան Եվրոպայի մի շարք պետություններ 2018 թվականի ընթացքում էապես ավելացրել են ռազմական ծախսերը: Ըստ SIPRI-ի վերլուծաբանների, միայն Ուկրաինայում պաշտպանական ոլորտի ծախսերն ավելացել են 21 տոկոսով և անցյալ տարի կազմել են 4 միլիարդ 800 միլիոն դոլար:
Նույն միտումն են գրանցել նաև Բուլղարիան, Ռումինիան, Լատվիան և Լիտվան: «Այդ երկրներում ռազմական ծախսերի ավելացումը հիմնականում բացատրվում է Ռուսաստանը որպես ահագնացող վտանգ դիտելու գործոնով, ընդ որում՝ չնայած այն հանգամանքին, որ անցյալ երկու տարիների ընթացքում Ռուսաստանում ռազմական ծախսերն անկում են գրանցել», - ասել է ինստիտուտի ավագ հետազոտող Պիտեր Վեզեմանը:

Բուլղարիայում, Ռումինիայում և Լատվիայում պաշտպանական ոլորտի ծախսերն ավելացել են 18-24 տոկոսով: Լեհաստանում աճը կազմել է 8.9 տոկոս և հասել է 11 միլիարդ 600 միլիոն դոլարի:

Ըստ SIPRI-ի զեկույցի, 2017 թվականի համեմատությամբ Ռուսաստանում անցյալ տարի այդ ծախսերը 3.5 տոկոսով նվազել են, և, այնուամենայնիվ, Ռուսաստանը մնում է զինված ուժերին ֆինանսական միջոցներ տրամադրող վեցերորդ երկիրն աշխարհում: Անցյալ տարի Մոսկվան զինված ուժերին հատկացրել է 61 միլիարդ 400 միլիոն դոլար:
Տնտեսական ծանր պատժամիջոցների ենթարկված Իրանում ռազմական ծախսերի ծավալը նվազել է և 2018 թվականին կազմել է 13 միլիարդ 200 միլիոն դոլար: Զինված ուժերին տրամադրած միջոցների առումով առաջին հինգ պետություններն են Միացյալ Նահանգները՝ 649 միլիարդ դոլար, Չինաստանը՝ 250 միլիարդ, ապա՝ Սաուդյան Արաբիան, Հնդկաստանը և Ֆրանսիան:

Ամբողջ աշխարհում ռազմական ծախսերի 60 տոկոսը հենց առաջին հնգյակն է իրականացրել:

Մետաքսյա Շալունց