Ամենաքաղաքական նշանակումները՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանից մինչև Սերժ Սարգսյան ու Նիկոլ Փաշինյան

Ազգային ժողովում կառավարության կառուցվածքի փոփոխությունների քննարկումների ժամանակ ամենաթեժ հարցերից մեկը Ոստիկանությանը և Ազգային անվտանգության ծառայությանը խորհրդարանական վերահսկողության դաշտ բերելն է: Այս հարցը հետևողականորեն բարձրացնում է Ազգային ժողովի «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը: Հիմնական հիմնավորումն այն է, որ խորհրդարանը չի կարողանում իրականացնել իր վերահսկողությունն այդ կառույցների նկատմամբ: Ոստիկանության պետն ու ԱԱԾ պետը չլինելով կառավարության անդամ, պարտավորված չեն ներկայանալ ԱԺ, պատասխանել պատգամավորների հարցերին, հետևաբար նրանք քաղաքական պատասխանատվությունից դուրս են մնում: Քանի որ այդ կառույցները գործում են վարչապետի ուղղակի ենթակայությամբ և վերահսկողությամբ, ապա քաղաքական պատասխանատվությունն ընկնում է վարչապետի վրա, որն անշուշտ բացասական է հենց միայն այն պատճառով, որ խորհրդարանական կառավարման համակարգում վարչապետը ԱԺ մեծամասնության լիդերն է:

Ուժայինների բացթողումների պատասխանատվությունը լիդերից պահանջելու մեխանիզմն առանձնապես հստակ չէ: Քաղաքական մեծամասնությունն ու անձամբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը դեմ են, որ ԱԱԾ-ն և Ոստիկանությունը դառնան նախարարություն և հաշվետու լինեն նաև խորհրդարանին: Այս դեպքում էլ հիմնական պնդումն այն է, որ սրանք ապաքաղաքական և մասնագիտական կառույցներ են, որոնք չի կարելի քաղաքականացնել: Նույն Նիկոլ Փաշինյանը հեղափոխությունից առաջ, ինչպես նաև հեղափոխության օրերին՝ Ազգային ժողովի ամբիոնից ունեցած ելույթում, հայտարարում էր, որ այս երկու կառույցներն անպայման պետք է մտցվեն խորհրդարանական վերահսկողության տիրույթ: Այդ ինչպե՞ս է, որ քաղաքականացվածության վտանգն այն ժամանակ նրան չէր անհանգստացնում, իսկ հիմա հանկարծ սկսել է մտահոգել:
Նախկին փորձը, երբ ուժայինները ուղղակի ենթակա էին նախագահին, ցույց է տվել, որ երբ ուժայիններին վերահսկում է նախագահը, ապա դրանով ոչ թե նվազում կամ ավելանում է համակարգերի քաղաքականացվածության հնարավորությունը, այլ ուժեղանում է նրանց նկատմամբ հսկողություն ունեցող ինստիտուտի դերակատարումը իշխանական բուրգի ներսում: Իրականում, եթե ձևակերպելու լինենք մոդայիկ տերմինաբանությամբ, ապա համակարգերի քաղաքականացման սպառնալիքի չեզոքացումը «ֆեյք» հիմնավորում է այն պարզ պատճառով, որ այդ համակարգերի ղեկավարները միշտ և բոլոր ժամանակներում եղել են քաղաքականացված: Եթե, ինչպես պնդում է Նիկոլ Փաշինյանը, ոստիկանապետի և ԱԱԾ պետի պաշտոնները ապաքաղաքական են, ինչո՞ւ հեղափոխությունից հետո նախկին ոստիկանապետն ու ԱԱԾ պետը պաշտոնանկ արվեցին: Ի՞նչն էր խանգարում` թող շարունակեին կատարել իրենց մասնագիտական գործունեությունը:

Այդ ո՞վ չգիտի, որ ամեն ղեկավար նշանակում է իր վստահելի ոստիկանապետին ու ԱԱԾ պետին: Այդպես արել են Սերժ Սարգսյանը, Ռոբերտ Քոչարյանը, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, բնականաբար պիտի աներ նաև Փաշինյանը: ԱԱԾ պետի և ոստիկանապետի նշաակումները յուրաքանչյուր իշխանության համար ամենաքաղաքական նշանակումներ են, հետևաբար եթե նրանք որպես նախարար հաշվետու լինեն խորհրդարանին, ոստիկանության և ԱԱԾ-ի գործունեությունը դրանից չի տուժի: Համակարգային աշխատանքը կատարվում է պրոֆեսիոնալ աշխատողների կողմից, իսկ ղեկավարը՝ անկախ նրանից կլինի պետ, թե նախարար, քաղաքական ֆիգուր է` ուզենք, թե չուզենք:

Խնդիրը շատ պարզ է` Նիկոլ Փաշինյանը չի ուզում հրաժարվել սուպերվարչապետությունից, մնացածն արդեն տեխնիկական պատճառաբանություններ են ընդամենը:

Հայկ Դավթյան