Նոր ուղերձներ Ալիևին՝ Երևանից. Oղակը սեղմվում է

Երեկ ԱԺ-ում Նիկոլ Փաշինյանի և «Իմ քայլը» խմբակցության դռնփակ հանդիպումը կայացավ: Քննարկումից հետո լրագրողների հետ զրույցում Փաշինյանը հարցին՝ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանի ՝ ԱՄՆ-ում արած հայտարարությունից հետո Ադրբեջանը մեկնաբանում է, թե Հայաստանը պատերազմ է ուզում, պատասխանեց. «Մենք ասում ենք՝ մեզ մի՛ վախեցրեք պատերազմով, որովհետև մենք պատերազմից վախեցողը չենք: Պաշտպանության նախարարի հայտարարության մեջ ոչ մի անտրամաբանական և առավել ևս ապակառուցողական բան չկա: Բնականաբար, եթե որևէ մեկը պատերազմ սկսեց, որևէ մեկը մտածո՞ւմ է, որ Հայաստանը հանձնվելո՞ւ է: Իհարկե՝ ոչ: Եթե պատերազմ սկսվում է, մենք ասում ենք՝ մենք թիվ մեկ ջատագովն եք, որ հարցը լուծվի բացառապես խաղաղ բանակցային ճանապարհով: Մենք ամեն ինչ անելու ենք, որպեսզի խաղաղության օրակարգն առաջ քաշենք: Եթե մենք անընդհատ խաղաղության օրակարգից ենք խոսում, թող ոչ մեկ տպավորություն չստանա, թե պատերազմի սպառնալիքից մենք վախենալու ենք: Ինչքան պատերազմի սպառնալիքից մենք վախենալու բան ունենք, այնքան էլ Ադրբեջանն ունի: Եվ ընդհանրապես, տարածաշրջանն ունի վախենալու բան, բոլորն ունեն վախենալու բան, որովհետև մեզ պարտադրված պատերազմի դեպքում մենք պարտադրելու ենք խաղաղություն: Մեր պատերազմի նպատակը պատերազմը չի լինելու, մեր նպատակը խաղաղությունն է լինելու: Եվ դա մեր պատերազմը չի լինելու, և եթե որևէ մեկը մեր դեմ ռազմական գործողություն սկսի, մենք պարտադրելու ենք խաղաղություն: Ամեն բանակցությունից առաջ կամ հետո պետք չէ անընդհատ խոսել պատերազմի մասին»:

Հետաքրքրական է նաև, որ այս դիրքորոշմամբ հանդերձ Փաշինյանն ակնարկեց, որ հայկական կողմը կարող է դիրքորոշումն ավելի ճկուն դարձնել՝ հանուն խաղաղության օրակարգն առաջ մղելու: Նա մանրամասնում է, որ Վիեննայում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների և երկու պետությունների արտգործնախարարների համատեղ հայտարարության մեջ նշվել էր, որ կողմերը հղում անելով Դուշանբեի պայմանավորվածություններին, պայմանավորվել են պահպանել և ուժեղացնել հրադադարի ռեժիմը: Բայց արդյոք Վիեննայի բանակցությունները տալի՞ս են երաշխիք, որ Ադրբեջանը չի փորձի հերթական անգամ գնալ ռազմական գործողությունների վերսկսման ճանապարհով: Փաշինյանը նշեց՝ դա է մեր քաղաքական պայմանավորվածությունը. «Կա՞ հնարավորություն, որ մենք դրժենք այս քաղաքական պայմանավորվածությունը: Ո՛չ, էդպիսի հնարավորություն չկա: Բայց եթե որևէ մեկը դրժի, չի նշանակում, որ չենք պաշտպանվելու»:

Հաջորդ ուշագրավ միտքն այն է, որ Փաշինյանը հույս հայտնելով, թե Ադրբեջանն էլ չի դրժի այդ պայմանավորվածությունը, ասաց. «Որովհետև մենք շատ հստակ պայմանավորվել ենք, գրավոր արձանագրել ենք, որը արձանագրվել է Մինսկի խմբի համանախագահությամբ: Պայմանավորվածությունն է՝ ոչ միայն ուժ չկիրառել, այլևս ուժի կիրառման սպառնալիք չկիրառել: Մենք բոլորի ուշադրությունն ենք հրավիրում այն փաստի վրա, որ Ադրբեջանը ժամանակ առ ժամանակ ուժի կիրառման սպառնալիքը որպես բանակցային գործոն փորձում է օգտագործել: Ասում ենք՝ եկեք չօգտագործենք դա, եթե շարունակեն օգտագործել, մենք էլ կօգտագործենք: Արդյունքում ի՞նչ կստացվի: Եկեք խաղաղության օրակարգը ձևավորենք և աշխատենք դրա շուրջ»:

Այդ պայմանավորվածությունների հուսալիությունն այդպես էլ որևէ կերպ չի հիմնավորվում. Ալիև՞ն է խոստացել, ինչպե՞ս համոզել: Եթե համոզել է, ինչու՞ են ամենշաբաթյա պարբերականությամբ Ադրբեջանից խոսում
«Խաղաղության օրակարգին նվիրվածությունը», «մարդասիրական քայլեր», Փաշինյանը բաց ասում է, որ պատրաստ է, կկարողանա երաշխավորել, որ մեր զորքերը որևէ քաղաքացիական անձի վրա չկրակեն, առավելևս՝ գյուղացիական աշխատանքներ իրականացնողների:

Փաշինյանը՝ «խաղաղության օրակարգի» վերաբերյալ հստակ ուղերձներ հղելուց հետո մեկ հանգամանք էլ շեշտեց արդեն ԵԿՄ 12-րդ համագումարում: Հայաստանի կառավարությունը, Հայաստանը Ղարաբաղի բանակցային փոփոխության հարց երբևէ չի դրել, Հայաստանի կառավարությունը դրել է բանակցային ֆորմատի վերականգնման հարց, ասաց Փաշինյանը՝ վստահեցնելով. «Այն, որ Ղարաբաղի հարցի բանակցությունները պետք է տեղի ունենան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ֆորմատում, մենք երբեք ոչ մի վայրկյան կասկածի տակ չենք դնում, իսկ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ֆորմատն իր ձևավորման առաջին իսկ րոպեներից ենթադրել և ներառել է Լեռնային Ղարաբաղի ընտրված ներկայացուցիչների մասնակցությունը բանակցային գործընթացին։ Եվ բանակցային ողջ գործընթացի ընթացքում, թույլ տվեք ասել, Լեռնային Ղարաբաղը ներկա է եղել և դա արտահայտվել է ոչ միայն մինչև 1998 թվականն, այլև՝ 1998 թվականից հետո։ 1998 թվականից հետո Հայաստանի Հանրապետությունը բանակցային սեղանի շուրջ ներկայացնող Ռոբերտ Քոչարյանը և Սերժ Սարգսյանն, ըստ էության, ներկայացրել են նաև Ղարաբաղը և նրանք եղել են Ղարաբաղի ուղիղ ընտրված ներկայացուցիչ, և այս իմաստով ունեցել են լիարժեք մանդատ։ Հետևաբար, այսօր բանակցային գործընթացը պետ է շարունակվի նույն տրամաբանությամբ, ինչ տրամաբանությամբ հիմնադրվել է դեռևս 1990-ականների առաջին կեսին», - ասաց վարչապետը։

Այս հայտարարությունը հնչում է այն բանից հետո, երբ Ալիևը հետևողականորեն շարունակում է պնդել, թե՝ «կարևոր է այն հանգամանքը, որ բանակցությունների ձևաչափը անփոփոխ մնաց. բանակցությունները վարում են Հայաստանը և Ադրբեջանը, ինչպես և երկար տարիներ շարունակ»:

Հայկական կողմի համար, իհարկե, շահեկան է խոսել բանակցային ֆորմատում՝ Արցախի վերականգնման հարցը: Բայց, ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ Փաշինյանի «խաղաղության օրակարգը» Ալիևը կտապալի Արցախի մասնակցության պահանջի պատճառով, ինչն էլ ամբողջությամբ կասկածի տակ կդնի բանակցային գործընթացի շարունակականությունը: Իսկ այդ մթնոլորտը կանդրադառնա սահմանային իրավիճակի վրա:

Մետաքսյա Շալունց