Գոնե Դավիթ Անանյանը զգուշացներ Նիկոլ Փաշինյանին

 Պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ Դավիթ Անանյանը հայտարարել է, որ պաշտոնական տվյալներով` Հայաստանում ստվերը 25 տոկոս է։ Ընդհանրապես Հայաստանում 25-30 տոկոս ստվերի առկայության մասին փոձագիտական գնահատականը, որը մասնագետները կապում էին Ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների հետ, հաճախ էր մեջբերվում նաև նախկին իշխանությունների կողմից։ 

Սակայն տարօրինակ կերպով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նախորդ շաբաթ ԱԺ-ում հայտարարեց, որ ԱՄՀ-ի (Արժույթի միջազգային հիմնադրամ) գնահատմամբ` Հայաստանում մինչև 50-60 տոկոս ստվեր կա, և կառավարությունը պետք է դրա դեմ պայքարի։ Փաշինյանի այս հայտարարությունից հետո լրագրողները ՊԵԿ նախագահից փորձել են ճշտել` ինչու են վարչապետի ու ՊԵԿ–ի տվյալներն այդքան տարբեր, և վերջապես ո՞ւմ տվյալներով պետք է առաջնորդվել՝ ՊԵ՞Կ-ի, թե՞ վարչապետի, որը հիմք է ընդունել Արժույթի միջազգային հիմնադրամի գնահատականները։

«Միջազգային կառույցները տարբեր ցուցանիշներ են հրապարակում` 35, 40, 50, և վարչապետը հնչեցրել է միջազգային կառույցներից մեկի ցուցանիշը։ Բնավ այնպես չէ, որ այդ հնչեցրած գնահատականն իրականությանը համապատասխանում է, բայց այդ մեթոդաբանությանը մենք դեռ պետք է մեր մոտեցումներն ասենք»,– պարզաբանել է Անանյանը և հավելել, թե Հայաստանի վիճակագրական ծառայության հրապարակած 25 տոկոս ստվերը վերաբերում է «չհաշվառվող տնտեսության» ցուցանիշին։ Իրականում, սակայն, «չհաշվառվող տնտեսությունն» ու «ստվերային տնտեսությունը» տարբեր մեթոդաբանությամբ են հաշվարկվում և տարբեր հասկացություններ են։
«Դրանք մեթոդաբանական խնդիրներ են, որոնց դեպքում 25 և 50 տոկոսը կարող են համադրելի ցուցանիշներ չլինել»,- ասել է Դավիթ Անանյանը։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանում այսօր աշխատանքներ են տարվում ստվերի հաշվառման էլեկտրոնային համակարգ ներդնելու ուղղությամբ։ Բայց այդ ծրագիրը ռեալ արդյունքներ կտա միայն 1-1.5 տարի հետո։
Թե որքան է իրական ստվերի ծավալը, ինչպես մյուսները, այպես էլ ՊԵԿ-ը, ըստ Անանյանի, գիտի միայն դատողությունների մակարդակով։ Մեթոդաբանական տարբերությամբ պայմանավորված՝ միշտ էլ ստվերի, աղքատության, սպառողական զամբյուղի չափերի վերաբերյալ հրապարակվել են տարբեր ցուցանիշներ։ Բայց որպես կանոն պաշտոնյաները, հատկապես վարչապետը, հիմնվում են ԱՎԾ-ի թվերի վրա, որովհետև կառավարության բոլոր հաշվարկային թվերը հիմնվում են ԱՎԾ-ի տվյալների վրա․ ի վերջո ԱՎԾ-ն ինքն էլ կառավարության մի մասն է։
Դավիթ Անանյանը մեթոդաբանական և հաշվարկային այս տարբերությունները լրագրողներին բացատրելուց առաջ թերևս պետք է բացատրեր նաև վարչապետին, որպեսզի նա հղում աներ ԱՎԾ-ի տվյալների վրա։ Որովհետև, երբ երկրի ղեկավարը այսօր հայտարարում է 50-60 տոկոս ստվերի մասին, որոշ ժամանակ անց ստիպված է լինելու բացատրել՝ ի՞նչ է արել այդ ստվերը կրճատելու համար, և ամենկարևորը՝ որտե՞ղ են կրճատված ստվերի արդյունքները։
Ստվերրի կրճատումը ենթադրում է բյուջեի ավելացում, այնպես որ՝ սպասումներն աճում են՝ արդյունքներ են պետք։

Հայկ Դավթյան