Գործարք, որից վատ հոտ է գալիս

Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորած Հայ ազգային կոնգրեսը հանդես է եկել հայտարարությամբ: ՀԱԿ-ը, մասնավորապես, առաջարկում է Նիկոլ Փաշինյանին 1 տարվա ընթացքում նախաձեռնել սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվե և անցնել կիսանախագահական համակարգին, ապա նոր Սահմանադրության պարագայում մեկ տարվա ընթացքում էլ կազմակերպել նախագահական ընտրություններ: ՀԱԿ-ի առաջարկը, որքան էլ արտասովոր, բայց միեւնույն պահին տրամաբանական է՝ այն բխում է Փաշինյանի շահերից: Զարմանալի է, հենց այսպիսի նեղ անձնական շահերի համար ՀԱԿ առաջնորդը կարող է նման առաջարկով հանդես գալ այն պարագայում, երբ Հայաստանում դեռ նոր-նոր են անցում կատարել խորհրդարանական համակարգին եւ պետք է հասկանալ, որ այսպիսի անցումներն անցնցում չեն անցնում,չհաշված պետության վրա նստող ահռելի գումարները: Այսինք, առանց սպասելու՝ լավն է արդյոք խորհրդարանական համակարգը, արդյոք այն իրապես նպաստում է քաղաքական մի շարք ինստիտուտների կայացմանը, գործում են արդյոք հակակշիռների ու փոխզսպումների մեխանիզմները իշխանության հակադիր թեւերում, ՀԱԿ-ն առաջարկում է վերադառնալ հին համակարգին ու հենց այս չհիմնավորված առաջարկով կասկածներ հարուցում, որ այս համակարգը Փաշինյանին հարկավոր է օդ ու ջրի պես ու պետք չէ ավելորդ ձեւականությունների հետեւից ընկնել ու հանրությանը բացատրել, թե ինչու է հարկավոր վերադառնալ կիսանախագահական համակարգին: Խնդիրն այն է, որ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական հոգեհայրը բոլորիցս լավ է հասկանում, որ վաղ, թե ուշ Փաշինյանի եւ իր իշխանության վարկանիշն ընկնելու է, եւ այդ տենդեցն արդեն ակնառու է: Հասկանում է, որ խորհրդարան անցած իմքայլիստները գաղափարական միասնության դաշտում չեն եւ վաղ թե ուշ տրոհումը գնալու է ու չի բացառվում, որ ինչ որ պահից վարչապետի հրաժարականի հարց դրվի: Հետեւաբար հարկավոր է Փաշինյանին շնորհել նախագահի առաջնային մանդատ եւ նրան զերծ պահել նման ռիսկերից: Իսկ եթե ավելի հեռուն չգնանք, ապա սա մի օրակարգ է, որով Փաշինյանը կարող է առաջիկա առնվազն երկու տարիներին սա դարձնել գլխավոր օրակարգ եւ երկրում բոլոր ձախողումները բարդել նախկինների ընդունած մոդելի վրա: Իսկ արդյունքում երկու տարի անց Փաշինյանը կդառնա Հայաստանի նախագահ ու եւս երկու ժամկետ միահեծան կկառավարի երկիրը: Ամբողջ խնդիրը, սակայն, այն է, որ եթե Փաշինյանը գնա Տեր-Պետրոսյանի առաջարկած ճանապարհով, ապա հանրության ճնշող մեծամասնության մոտ կամրապնդվի այն վարկածը, որ վերադարձել ենք ՀՀՇ-ի ժամանակներին եւ Տեր-Պետրոսյանն է երկրի իրական ղեկավարը: Հատկապես Փաշինյանի այն հայտարարությունից հետո, որ սահմանադրական փոփոխությունները կեղծ օրակարգ են, որը նա անում էր 2015-17թթ թվականին, երբ քաղաքական որոշ ուժեր պայքարում էին պառլամենտական համակարգի ներդրման դեմ՝ համարելով, որ այն շանս է տալու Սերժ Սարգսյանին վերարտադրվելու: Անի Սահակյան