«Կործանիչ» գործարք. Պուտինի ու Փաշինյանի միջև «սառույցը» հալչում է

Ռուսաստանը Հայաստանին է վաճառել 4 SU-30 կործանիչներ՝ Ռուսաստանի ներքին գներով, գրել է օրերս ռուսաստանյան «Կոմերսանտ» պարբերականը՝ «Ռուսաստանը Հայաստանին կործանիչներ է վաճառել, ինչպես ինքն իրեն» վերնագրով հոդվածում։ Մոսկվան ու Երևանը 4 կործանիչների վաճառքի մասին պայմանագիր են կնքել, Հայաստանը այդ կործանիչները կստանա արդեն 2020 թվականին, գրում է թերթը, հղում անելով իր աղբյուրին։ «Կոմերսանտի» տեղեկություններով, համաձայնագիրը կնքելու համար Ռուսաստանը գնացել է լուրջ զիջումների՝ ոչ միայն վարկ է կնքել, այլն նաև կործանիչները վաճառել է ներքին գներով։ Գործարքը շատ կարևոր է հայկական կողմի համար, քանի որ տասնամյակների ընթացքում առաջին անգամ Երևանը ձեռք բերում բոլորովին նոր, արդիական ռազմական օդանավեր։ «Կոմերսանտը» գրում է, որ գործարքի մասին երեկ հայտարարել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը, սակայն այդ տեղեկությունը մեկնաբանելու՝ «Ազատության» խնդրանքին Հայաստանի պաշտպանության նախարարության մամուլի խոսնակ Արծրուն Հովհաննիսյանը արձագանքել էր՝ ինչպես հայտարարել է պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը, մենք աշխատում ենք SU֊30֊ների ձեռք բերման ուղղությամբ, երբ որ կլինեն առարկայական արդյունքներ, մենք դրանց մասին կհայտարարենք։ Հայտնի է, որ մոտ երկու ամիս առաջ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը հայտարարել էր, թե Երևանը և Մոսկվան մոտենում են SU-30-ների մատակարարման պայմանագրի կնքման եզրափակիչ փուլին։ «Կոմերսանտ»-ը գրում է, որ գործարքը Ռուսաստանը Հայաստանի հետ կնքել է ՀԱՊԿ֊ի շրջանակներում և հայկական կողմը կարողացել է այդ կործանիչները ձեռք բերել Ռուսաստանի ներքին գներով, ինչպես նաև պայմանավորվել է, որ հայ օդաչուներն ու մասնագետները համապատասխան վերապատրաստում կանցնեն Ռուսաստանի ռազմական կառույցներում։ Ռուսական թերթը նաև գրում է, որ կործանիչները ձեռք բերելու մասին Հայաստանը պայմանավորվել է Ռուսաստանի հետ դեռևս 2012 թվականին, սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով գործարքը, որով Երևանը ցանկանում էր ձեռք բերել 12 կործանիչ, չէր կայացել։ Ռուսական կործանիչներ ձեռք բերելու հարցին Երևանն ու Մոսկվան վերադարձել են արդեն 2018 թվականի թավշյա հեղափոխությունից հետո։ Թերթը գրում է, որ այս հարցը Հայաստանի և Ռուսաստանի ղեկավարները քննարկել են սեպտեմբերին կայացած հանդիպմանը, հակական կողմը ուզում էր ձեռք բերել 6 կործանիչ, սակայն համաձայնել են 4-ի շուրջ։ Սա Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև առաջին նման համաձայնագիրն է ապրիլյան հեղափոխությունից հետո։ «Կոմերսանտը» գրում է, որ Ռուսաստանի համար ևս այս պայմանագիրը կարևոր է, քանի որ այսպիսով Մոսկվան ամրապնդում իր դիրքերը ՀԱՊԿ-ի իր դաշնակցի հետ հարաբերություններում։ Ռազմական օդանավի մի նմուշ, ռուսական թերթի տվյալներով, օգոստոսին բերել էին Երևանի «Էրեբունի» օդանավակայան, որպեսզի Փաշինյանը կարողանար այն տեսնել։ Հիշեցնենք՝ այն ժամանակ Հայաստանի վարչապետը լուսանկարվել էր կործանիչի հետ և գրառում թողել Ֆեյսբուքում, թե աշխարհի ամենալավ կործանիչներից մեկն է։ Այսպես, գործարքը կարելի է մեծ ձեռքբերում համարել Հայաստանի համար, քանի որ այն շոշափելի բարձրացնում է հայկական բանակի ներուժը։ Սրա հետ մեկտեղ, չի կարելի բացառել, որ առաջիկայում ադրբեջանական կողմն էլ ի պատասխան փորձի ձեռք բերել ժամանակակից կործանիչներ, ընդ որում՝ և Ռուսաստանից, և այլ երկրներից, ինչը և մինչ այժմ արել է: Այս դեպքում, կստացվի, որ Ռուսաստանը շարունակելով կողմերի համար ընդունելի պայմաններով զենք վաճառելով, պահում է կողմերի նկատմամբ ազդեցությունը: Բացի այդ, կա մեկ այլ հանգամանք: Հայաստան-Ռուսաստան հարաբերություններում այս գործարքով, կարելի է ասել, որոշակիորեն բարդ մթնոլորտն ու հարաբերություններում բարդ շրջանն անցնում է, այսինքն՝ «սառույցը» հալչում է: Բայց սա ոչինչ չի նշականում: Ռուսաստանը հարկ եղած դեպքում կրկին «կմտրակի», դարձյալ «խանդի տեսարաններ» կցուցադրի, եթե Հայաստանը այս, կամ այլ գործընթացում Ռուսաստանի համար ոչ դուրեկան քայլեր անի: Այնպես որ՝ Հայաստանն այս փուլում գոհ է, բայց չպետք է կորցնի զգոնությունը: Մետաքսյա Շալունց