Ինչու է Լավրովը մեկնում Բաքու

Առաջիկա օրերին կազմակերպվում է Ռուսաստան արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի այցը Բաքու, այս մասին հայտարարել է ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան. «Կարող եմ ասել, որ նման այց նախապատրաստվում է, երբ ադրբեջանական կողմի հետ որոշվի ժամկետը, մենք կհայտարարենք և՛ այցի ժամկետի, և՛ բովանդակության մասին»: Զախարովան դեռ փետրվարին հայտնել էր Բաքվում Իրանի, ՌԴ-ի և Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավարների հանդիպում ծրագրվելու մասին: Նրա խոսքով` այդ հանդիպմանը պետք է քննարկվեն Իրանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպման ժամանակ ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրականացման հետ կապված հարցերը: Դրանից հետո Բաքու և Թեհրան էր ժամանել ՌԴ ԱԳՆ ղեկավարի տեղակալ Գրիգորի Կարասինը: Ենթադրվում է, որ բանակցությունների գլխավոր հարցերը պետք է հանդիսանան Իրանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի մասնակցությամբ Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային տարածաշրջանային նախագծերը: Օրեր առաջ ռուսական «Կոմերսանտին» տված հարցազրույցում Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովն էր անդրադարձել Լավրովի առաջիկա այցին: Ի՞նչ են փորձելու քննարկել Մոսկվան ու Բաքուն այս փուլում: Նախ` Ադրբեջանը փորձում է հաշտեցնել Ռուսաստանին ու Թուրքիային: Մամեդյարովն անդրադարձել էր ռուս-թուրքական հարաբերությունների լարվածությանը և Բաքվի ու Մոսկվայի վրա դրա հնարավոր ազդեցությանը։ Նա չէր համաձայնել, որ ռուս-թուրքական հարաբերությունների սրացումը ազդել է ռուս-ադրբեջանական հարաբերություններիր վրա. «Չեմ կարծում։ Ադրբեջանը, որը նման բարիդրացիական հարաբերություններ ունի թե՛ Թուրքիայի, թե՛ Ռուսաստանի հետ, ամենաշատն է շահագրգռված, որ ռուս-թուրքական հարաբերություններն ամբողջովին կարգավորվեն ամենակարճ ժամանակահատվածում»։ Պատասխանելով «Բաքուն իրեն տեսնո՞ւմ է միջնորդի դերում» հարցին՝ Մամեդյարովը նշել էր. «Միջնորդությունը հնչեղ է ասված։ Ամեն դեպքում, ես այդ հարցը քննարկում եմ ինչպես թուրք, այնպես էլ ռուս գործընկերների հետ։ Թուրքիայի կողմից ռուսական ինքնաթիռի խոցման չափազանց տհաճ միջադեպից հետո մենք Սերգեյ Լավրովի հետ քանիցս անդրադարձել ենք այդ թեմային։ Որքան շուտ տեղի ունենա ըմբռնում, այնքան լավ կլինի բոլորի համար»։ Հաջորդը թեման` տրանսպորտային ծրագրերի հեռանկարներն են: «Մենք քննարկելու ենք երկկողմ համագործակցության զարգացումը, Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը։ Մենք պլանավորում ենք կենտրոնանալ «Հյուսիս-Հարավ» տրանսպորտային միջանցքի հեռանկարների վրա։ «Հյուսիս-հարավ» տրանսպորտային միջանցքը նախատեսում է Հյուսիսային Եվրոպայի երկրների, Ռուսաստանի, Ադրբեջանի, Իրանի, ապա և Պակիստանի ու Հնդկաստանի երկաթուղիների միացում։ Ոչ վաղ անցյալում մենք վերադարձանք Իրանից, Թեհրանում մեծ հետաքրքրություն են ցուցաբերում այդ նախագծի իրագործման հանդեպ», ասել էր Մամեդյարովը: Խոսելով «Հյուսիս-Հարավ» տրանսպորտային միջանցքից Հայաստանի դուրս մնալու մասին՝ Մամեդյարովն ասել էր. «Երևանն ինքը պետք է որոշի, թե ինչ ձևով կարող է մասնակցել դրան։ Սակայն եթե համեմատենք Հայաստանի ու Ադրբեջանի տրանսպորտային ու երկաթուղային ենթակառուցվածքները, ապա դրանց մակարդակները համեմատելի չեն։ Մեր երկաթուղին ձգվում է ընդհուպ մինչև Իրանի հետ սահման»։ Մինչև տարեվերջ կկառուցվի երկաթուղային կամուրջը, և տեղի կունենա երկաթուղիների միավորումը՝ դեպի Իրան ելքով։ Իրանական կողմը պլանավորում է առաջիկա երկու տարում ավարտել Ռեշտից (Իրան) մինչև Աստարա (Ադրբեջան) Կասպից ծովի ափով երկաթուղու կառուցումը։ Ինչ վերաբերում է Ռուսաստան-Ադրբեջան ռազմական համագործակցությանն, ապա այստեղ թեև որոշակի հարցեր կային, բայց դրանք էլ լուծում են ստացել: Մամեդյարովը նույն հարցազրույցում նախ փաստել էր, որ Ադրբեջանը պատրաստ է շարունակել ռազմական ոլորտում Ռուսաստանի հետ համագործակցությունը, և որ իրականությանը չի համապատասխանում այն տեղեկատվությունը, որ Մոսկվայի և Բաքվի միջև գոյություն ունեն ֆինանսական չլուծված հարցեր՝ կապված ռուսական սպառազինություն գնելու պայմանագրերի հետ։ Ինչպես հայտնի է, ոչ վաղ անցյալում ՌԴ փոխվարչապետ Դմիտրի Ռոգոզինը Բաքու էր մեկնել: Մամեդյարովը բացել է փակագծերը. «Վճարումների հետ կապված որևէ խնդիր չկա, սխալ է այն տեղեկատվությունը, թե Ռուսաստանի ու Ադրբեջանի միջև այդ հարցում կան ֆինանսական չլուծված հարցեր։ Մենք ամեն բան վճարում ենք պայմանագրերին համապատասխան։ Կա դրանք օգտագործելու խնդիր, այն պլանում, որ Ադրբեջանի գնած սպառազինությունը պետք է համապատասխանի պայմանագրերում ֆիքսված տեխնիկական պարամետրերին։ Դմիտրի Ռոգոզինը ժամանել էր Բաքու, որպեսզի հասկանար, թե որն է այդ պարամետրերին առնչվող խնդիրը։ Նա ստացավ ամբողջական պարզաբանումներ, հարցեր չմնացին»։ Ահա, Բաքուն վստահեցնում է, որ խնդիրներ չունի նաև զենքի պայմանագրերի ֆինանսական աջակցության հետ, Ադրբեջանի համար գլխավորն այն է, որ «ապրանքը լինի պայմանավորվածությանը համապատասխան»։ «Խնդիրն այն է, որ անհրաժեշտ է ուղղումներ մտցնել սպառազինության մի շարք կոնկրետ տեսակների տեխնիկական պարամետրերում։ Դմիտրի Ռոգոզինի խոսքով՝ դա կարվի ամենամոտ ժամանակներս։ Ընդհանուր առմամբ ռազմատեխնիկական համագործակցության ոլորտում Ռուսաստանի հետ մեր հարաբերությունները հաջողությամբ զարգանում են կոմերցիոն սկզբունքներին համապատասխան և փոխշահավետ համագործակցության վրա», ասել էր Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը։ Հատկանշական է, որ պաշտոնական Բաքուն Լավրովի այցից առաջ հարկ համարեց պարզաբանել` Հայաստանին զենք մատակարարելու կապակցությամբ Ադրբեջանի բողոքի նոտայի հետ կապված քայլը: «Դա իր տեսակի մեջ այդօրինակ առաջին նոտան չէր։ Ռուսաստանը մի կողմից հանդես է գալիս որպես Մինսկի խմբի համանախագահ, մյուս կողմից էլ մենք ճանաչում ենք, որ յուրաքանչյուր երկիր իրավասու է սպառազինություն մատակարարել այն երկրին, որին նա անհրաժեշտ է համարում։ Նոտայի բովանդակությունը հանգում էր խնդրանքի, որ Հայաստանին սպառազինություն մատակարարող Ռուսաստանը հաշվի առնի, որ այդ սպառազինությունը չպետք է հայտնվի ադրբեջանական կորսված տարածքներում։ Նման մատակարարումների հարցում գոյություն ունի վերջնական օգտագործողի կանոնը։ Եթե վերջնական օգտատերը լիներ Հայաստանը, ապա հարցը դուրս չէր գա Երևանի ու Մոսկվայի միջև երկկողմ հարաբերությունների շրջանակներից։ Իսկ ահա, երբ զենքը հայտնվում է Ադրբեջանի կորսված տարածքներում, դա ընդհանրապես այլ բան է», նշել էր Մամեդյարովը։ Այսպես, Բաքուն հիշեցնում է, որ Ռուսաստանը ճանաչում է Ադրբեջանի ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը և այդ իսկ պատճառով, ըստ Ադրբեջանի իշխանությունների` ամբողջովին անտրամաբանական է «գրավյալ տարածքներում ռուսական զենքի առկայությունը»։ Ավելին` Բաքուն պարծենում է նաև, որ ՌԴ ԱԳՆ-ում «ճիշտ են ընկալել» իրենց նոտայի ի հայտ գալը: Թամար Բագրատունի