Արցախ, տնտեսական անկում, գազային միջանցք. Էրդողանի ու Ալիևի «դարդերը»

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը կրկին պաշտոնական այցով մեկնելու է Ադրբեջան: Էրդողանը Ադրբեջան է այցելելու սեպտեմբերի 15-ին: Նա վերջին անգամ Ադրբեջան էր այցելել այս տարվա հուլիսին: Գրեթե 2 ամիս անց՝ կրկին պաշտոնական այց: Ի՞նչ ունեն քննարկելու «եղբայրական» պետությունների ղեկավարները: Հնարավոր է Պուտին-Ալիև, ապա Պուտին-Փաշինյան հանդիպումից հետո Էրդողանն ու Ալիևը քննարկեն ղարաբաղյան թեման: Մանավանդ, որ ընդամենը օրեր առաջ թուրքախոս պետությունների համագործակցության գագաթնաժողովում Էրդողանը խոսեց Ղարաբաղի մասին: Թուրքական աշխարհը պետք է հնարավորինն անի ոչ միայն տնտեսական համագործակցությունը խորացնելու, այլև անվտանգությունն ու կայունությունը ապահովելու համար՝ Ղրղըզստանում՝ Թուրքախոս պետությունների համագործակցության գագաթնաժողովում ասաց Էրդողանն ու այս համատեքստում կոչ արել աջակցել Ադրբեջանին՝ ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման հարցում. «Ղարաբաղյան խնդիրը պետք է լուծվի տարածքային ամբողջականության շրջանակներում, պետք է գտնել այդ խնդրի արդարացի լուծում: Կարծում եմ, որ մենք պետք է համերաշխություն հայտնենք Ադրբեջանին ու աջակցենք, նույնը նաև Կիպրոսին է վերաբերում»: Բայց բացի ԼՂ խնդրից, պարզ է, որ այսօր Թուրքիան ու Ադրբեջանն այլ կարևոր թեմաներ էլ ունեն քննարկելու: Ադրբեջանի տնտեսությունն էներգակիրներից իր կախվածության պատճառով ավելի խոցելի է թուրքական ճգնաժամի համար, իսկ Թուրքիայում առկա տնտեսական անկայունությունը կարող է լուրջ խնդիր հանդիսանալ հատկապես Ադրբեջանի տնտեսության նավթային սեկտորի համար: Ադրբեջանական էներգետիկ ընկերությունները տարիներ շարունակ խոշոր ներդրումներ էին անում Թուրքիայում: Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերությունը` SOCAR-ը Թուրքիայի ամենախոշոր ներդրողներից էր` շուրջ 19 միլիարդ դոլար: Այժմ այդ ներդրումների արժեքը թուրքական լիրայով նվազել է: Այսինքն, թուրքական տարադրամի անկումը SOCAR-ի համար ծանր հարված է: Թուրքական ճգնաժամից տուժած ադրբեջանական բիզնես կառույցների թվում են նաև Pasha բանկը և Պետական նավթային հիմնադրամը, որն իր պահուստների մոտ մեկ տոկոսը կուտակել էր թուրքական պետական պարտատոմսերի տեսքով: Բացի տնտեսական իրավիճակից Էրդողանն ու Ալիևը թերևս կքննարկեն Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի տարածաշրջանային այցը: Օգոստոսի 25-ին Մերկելն այցելեց Բաքու, որտեղ ընդամենը 6 ժամ մնաց: Միջազգային մամուլը դեռ մինչև բանակցությունները, նշում էր, որ Ալիևի հետ քննարկվելու են նաև գազային հնարավոր մատակարարումների հարցը։ Խոսքը՝ Եվրոպային Կասպից ծովի գազի մատակարարման ծավալները բարձրացնելու մասին է: «Դա կարվի ԱՄՆ-ի կողմից Բեռլինի վրա ճնշումների ֆոնին, որի պատճառը «Հյուսիսային հոսք-2»-ն է, որով Ռուսաստանից անմիջապես գազ պիտի մատակարարվի Գերմանիային», գրել էր Financial Times-ը: Մերկելը «չափազանց շահագրգռված է» Ադրբեջանը Եվրոպային կապող «Հարավային գազային միջանցքի» կառուցման հարցում: Նա ընդգծել է, որ դա Եվրամիության ջանքերի կարևոր մասն է կազմում մայրցամաքում գազի մատակարարման դիվերսիֆիկացման և ռուսական էներգակիրներին այլընտրանքի հարցում: Գերմանիան ցանկանում է գազ ներկրել նաև այլ երկրներից, ինչպիսիք են Թուրքմենիան, Իրանը և Իրաքը: Ահա հարցերի շարքը, որոնք Էրդողանն ու Ալիևը պատրաստվում են քննարկել հաջորդ շաբաթ: Մետաքսյա Շալունց