Ավագ դպրոցներն ու քոլեջները դասակարգային հակառակորդներ չեն. Պարույր Սանթրոսյան

Nov 21, 2016 Comments Off on Ավագ դպրոցներն ու քոլեջները դասակարգային հակառակորդներ չեն. Պարույր Սանթրոսյան

Հարցազրույց Երևանի թիվ 1 տարածաշրջանային պետական քոլեջի տնօրեն, գրող, հրապարակախոս Պարույր Սանթրոսյանի հետ:

Պարո՛ն Սանթրոսյան, Երևանի թիվ 1 տարածաշրջանային պետական քոլեջն այս տարի տոնում է հիմնադրման 55-ամյակը: Տարածաշրջանային քոլեջները մեր իրականության մեջ նոր երևույթ են, դրանք ստեղծվել են 2005-2007 թվականներին՝ ԵՄի աջակցությամբ: Մի քանի տարի առաջ ձևավորված քոլեջը ինչպե՞ս է բոլորել իր 55-ամյակը:

Ճիշտ եք, տարածաշրջանային քոլեջները 8-9 տարի առաջ են ստեղծվել, բայց ես արխիվում փնտրեցի ու գտա համապատասխան փաստաթուղթ, ըստ որի՝ այն շենքը, որտեղ այսօր Երևանի թիվ 1 տարածաշրջանային քոլեջն է տեղակայված, հիմնադրվել է 1967 թվականին որպես ուսումնական հաստատություն: Բայց մեր  քոլեջի իրական ծնունդը ավելի վաղ է տեղի ունեցել. ես արխիվից հանել եմ ՍՍՀՄ լուսավորության մինիստրության հրամանը, որի համաձայն՝ նախկին լամպերի գործարանի շենքում 1962 թվականին հիմնադրվել է թիվ 23 արհեստագործական  ուսումնարանը, և տնօրեն է նշանակվել ընկեր Սարխոշյանը: Հենց այս նախկին ուսումնարանի հիմքերի վրա էլ ստեղծվել է այսօրվա քոլեջը, որը 2009 թվականին վերանվանվել է Երևանի թիվ 1 տարածաշրջանային քոլեջ:

Շենքային պայմանները ԵՄի կողմից են բարելավվել, թերևս շատուշատ այլ քոլեջների և ուսումնարանների տնօրեններ կերազեին այդպիսի պայմաններ ունենալ: Տարածաշրջանային քոլեջներին այդ իմաստով ոլորտում շատերը մասնագիտական խանդով են վերաբերվում, քանի որ Դուք ուսանողներ ներգրավելու և լրացուցիչ ծրագրերի իրականացման լավ բազա ունեք:

Այո՛, մեր պայմանները լավն են, բայց մի բան է բարեկարգված շենք ունենալը, բոլորովին այլ բան՝ այդ շենքը պահպանելը: Մեր երկրի սոցիալ-տնտեսական ներկա պայմաններում գաղտնիք չի՝ պետությունը մեզ չի ապահովում այնպիսի ֆինանսավորմամբ, որ այդ շենքը կարողանանք նորմալ պահպանել: Եթե ամեն օր մոտ 500 երեխա և 70 աշխատակից մտնում դուրս են գալիս քոլեջի շենքից, բնականաբար անընդհատ ինչ-որ բան քանդվում է, փչանում է, կոտրվում, էլ չեմ խոսում ջեռուցման, էներգիայի և այլ ծախսերի մասին: Մենք քոլեջում բազմաթիվ լրացուցիչ կրթական ծրագրեր ենք իրականացնում, որոնք մեզ համար ապահովում են արտաբյուջետային միջոցներ: Առանց այդ լրացուցիչ արտաբյուջետային միջոցների, հավատացնում եմ, մենք չէինք կարողանա պահպանել շենքը:

Արտաբյուջետային միջոցներն ամբողջությամբ շենքի պահպանմա՞նն եք ուղղում:

Շենքի պահպանմանն ու զարգացմանը, ինչպես նաև դասախոսների աշխատավարձերի բարձրացմանը: Պետական ֆինանսավորմամբ՝ դասախոսների աշխատավարձը շատ ցածր է, մենք բոլորին հավելավճար ենք տալիս:

Վերջին շրջանում քոլեջում բուռն ծաղկում են ապրում ստեղծագրոծական մասնագիտությունները՝ «Դերասանական արվեստ», «Ռեժիսուրա», այս տարի նաև «Պարի ուսուցում» ունեք: Աշխատաշուկայում դրանք պահանջվա՞ծ են, թե՞ այդ ուղղության զարգացմամբ Դուք ուղղակի տուրք եք տալիս ընտանեկան ավանդույթներին (տեղեկացնենք մեր ընթերցողին, որ Պարույր Սանթրոսյանը ժողովրդական արտիստ, դերասան Արմեն Սանթրոսյանի որդին է)

Անշուշտ, միջավայրը, որտեղ ես մեծացել և ձևավորվել եմ որպես մարդ, ունեցել է իր դերակատարությունը, թեպետ ես ինքս ո՛չ դերասան եմ, ո՛չ էլ ռեժիսոր: Վստահ եմ, որ մեր իրականության մեջ ակնհայտ է արվեստի պակասը: Մենք այսօր նոր սերնդին արվեստով և մշակույթով դաստիարակելու խնդիր ունենք: Ես՝ իբրև հաստատության տնօրեն, այդ բացը նկատել եմ ու բացել եմ այդ մասնագիտությունները: Ընթացքն ու արդյունքները ցույց տվեցին, որ չեմ սխալվել:

Քոլեջում 10 տարվա ընթացքում բեմականացվել է 20 ներկայացում, ընդ որում, դրանք չեն եղել ներկայացումներ թատերական խմբակի մակարդակով, դրանք իսկական թատրոն են եղել: Մեր քոլեջի ուսանողական թատրոնն արդեն անուն ունի՝ «Գաուդեամուս»՝ ի պատիվ միջազգային ուսանողական օրհներգի, որտեղ հակահիգիենիկ և գռեհիկ արտահայտություններն արգելված են: Մենք չենք պատրաստում դերասաններ և ռեժիսորներ սերիալների համար: Մեզ մոտ դասավանդում են միայն պրոֆեսիոնալ դերասաններ և ռեժիսորներ: Ինչ վերաբերում է պահանջարկին, ասեմ, որ մեր շատ շրջանավարտներ այսօր արդեն աշխատում են տարբեր թատրոններում: Բնականաբար, բոլորը չէ, որ դառնում են իսկական դերասան, կան նաև այնպիսիները, որոնք ավարտելուց հետո գնում են այլ ճանապարհով:

Գաղտնիք չէ, որ քոլեջները և ուսումնարանները սկսեցին զարգացում ապրել միայն վերջին տարիներին՝ ավագ դպրոցի ծրագրի ներմուծումից հետո, երբ ծնողներից շատերը  հատկապես քոլեջները սկսեցին դիտարկել այլընտրանք ավագ դպրոցին: Ինչպե՞ս եք գնահատում քոլեջների և ավագ դպրոցների միջև ստեղծված մրցակցությունը: Ինչո՞ւ քոլեջ և ո՛չ ավագ դպրոց՝ ո՞րն է այս հարցի Ձեր պատասխանը:

Ցավոք սրտի, մրցակցությունը, որի մասին Դուք հարցնում եք, առողջ չէ, մրցակցությունն էլ շատ դեպքերում ազնիվ չէ: Ես իհարկե նպատակ չունեմ խանգարել ավագ դպրոցների կայացմանը, բայց պետք է թույլ տալ, որ ծնողն ու երեխան ինքնուրույն կատարեն ընտրությունը՝ քոլե՞ջ, ուսումնարա՞ն, թե՞ ավագ դպրոց: Երբ հիմնական դպրոցից դեպի ավագ դպրոց գնալու արհեստական ուղղորդումներ են լինում, դա ազնիվ չէ: Ցավոք, այդ արգելքները դրվում են ոչ միայն հիմնական դպրոցի տնօրենների կողմից, այլ մինչև անգամ օրենքի մակարդակով: Երկու տարի առաջ ընդունվեց օրենք, համաձայն որի՝ քոլեջն ավարտած ուսանողները միայն հեռակա ուսուցմամբ կարող են իրենց կրթությունը շարունակել բուհում:

Այդ հարցը շատ էր բարձրաձայնվում ավագ դպրոցների տնօրենների կողմից, որովեհետև նրանք դժգոհում էին, որ քոլեջները մրցակցային առավելություն են ստանում, երբ իրենց շրջանավարտները, առանց քննության, միանգամից կարողանում են բուհի երկրորդ կուրսից կրթությունը շարունակել:

Բայց բոլորը չէ, որ ստանում էին այդ իրավունքը: Դա շրջանավարտների 10 տոկոսին էր վերաբերում, ովքեր բարձր առաջադիմություն ունեն: Ներողություն, իսկ ինչո՞ւ պիտի լավ սովորող, քոլեջը գերազանց ավարտած ուսանողը այդ իրավունքը  չունենա: Ե՛վ այն ժամանակ, երբ այդ իրավունքը կար, և՛ այսօր, երբ վերացված է, քոլեջի շրջանավարտների 10-15 տոկոսն է կրթությունը շարունակում բուհում: Քոլեջի հիմնական նպատակը բուհի համար կադրեր պատրաստելը չէ: Մեր հիմնական նպատակը աշխատաշուկայի համար միջին մասնագետներ և արհեստավորներ պատրաստելն է:

Ներողություն, օրինակ՝ Ձեր քոլեջը թողարկում է հաշվապահ շուկայագետների: Նրանք կարո՞ղ են միջին մասնագետներ համարվել, այն դեպքում, երբ տնտեսագիտական համալսարանը ևս նման կադրեր է թողարկում:

Նախ՝ բուհերում ուսման վարձերը շատ բարձր են, ու շատերը բուհում սովորելու հնարավորություն չունեն, իսկ մենք     կրթությունը տալիս ենք կա՛մ անվճար, կա՛մ շատ ցածր վճարով: Երկրորդ՝ մենք պատրաստում ենք միջին մասնագետների, օրինակ՝ քոլեջն ավարտած հաշվապահը կարող է հանգիստ աշխատել որևէ փոքր խանութում կամ կրպակում: Կարող է իր փոքր բիզնեը դնել և աշխատել, նրան դրա համար բարձրագույն կթություն պետք չի: Ի դեպ, ասեմ նաև, որ մեր ուսանողները, ովքեր կրթությունը շարունակում են բուհում, խոստովանում են, որ իրենք առաջին-երկրորդ կուրսերում ձանձրանում են, որովհետև անցնում են այն, ինչ անցել են քոլեջում: Բայց ամեն դեպքում պիտի ազնիվ լինել. ավագ դպրոցը չի կարելի  կայացնել քոլեջի հաշվին: Վերջին հաշվով մենք նույն գործն ենք անում՝ դասակարգային հակառակորդներ չենք, բայց այսօր ստացվել է այնպես, որ ավագ դպրոցների ու քոլեջների տնօրենները դարձել են «թշնամիներ»:

Մենք այսօր ունենք մի վիճակ, երբ ուսումնական հաստատությունները պայքարում են սովորողների համար, որովհետև սովորողների թվով պայմանավորված՝ ավելանում է նաև ֆինանսավորումը….

Այդ ամնեը հասկանալի է, բայց քոլեջն ինչի՞ հաշվին է ներգրավում սովորողին: Պատասխանը միանշանակ է՝ կրթության որակի: Արդեն անցել են ժամանակները, երբ ծնողին կամ երեխային կարելի է ուղղորդել կամ ինչ-որ բան համոզել: Այդ իմաստով ՄԿՈՒ համակարգի նկատմաբ փոխվել է ոչ միայն պետության, այլ նաև հասարակության վերաբերմունքը: Մարդիկ վերջապես սկսել են հասկանալ, որ եթե իրենց երեխան չունի ակադեմիական շատ բարձր գիտելիքներ, և իր հիմնական խնդիրն  ապագայում աշխատանք գտնելն է, ապա դրա համար ամենևին պետք չի բուհ գնալ: Քիչ առաջ ես խոսեցի արտաբյուջետային միջոցների մասին, որոնք գոյանում են մեր կարճաժամկետ ուսուցողական ծրագրերից: Մենք ունենք բազմաթիվ դեպքեր, երբ բուհն ավարտած մարդը մեզ գումար է վճարում, որպեսզի  խոհարարություն կամ ոսկերչություն սովորի, որովհետև աշխատաշուկայում  կա այդ մասնագետի պահանջարկը, իսկ իր ուենցած բուհական որակավորմամբ՝ նույն մարդը աշխատանք գտնել չի կարողանում: Հավատացե՛ք, ես մարդկայնորեն ցավ եմ ապրում, երբ համալսարանական կրթությամբ կիբեռնետիկը էլեկտրիկություն է սովորում, որ աշխատանք գտնի: Բայց մենք ունենք այն, ինչ որ ունենք:

Դուք որոշակի վիճակագրություն կամ մոնիթորինգ  ունե՞ք՝ Ձեր շրջանավարտների քանի՞ տոկոսն է աշխատանքով ապահովված:

Մենք նման վիճակագրություն ունենք. որոշ մասնագիտությունների գծով չենք հասցնում ապահովել շուկայի պահանջարկը, օրինակ՝ խոհարարության: Իսկ ընդհանրապես աշխատանք համարյա բոլոր շրջանավարտներն էլ գտնում են, այլ հարց, որ նրանց չի բավարարում վարձատրությունը, որը մեր երկրում գլոբալ խնդիր է:

Քոլեջի ուսանողական շրջանը տարիքային իմաստով համընկնում է դեռահասության փուլի հետ, որը բարդ տարիք է: Դժվա՞ր է նոր սերնդի հետ աշխատել:

Ամեն անգամ, երբ  տեսնում եմ, թե ինչպես են այստեղ-այնտեղ փնովում մանկավարժի և դասախոսի աշխատանքը,  ներքին զայրույթ եմ ապրում: Ու շատ հաճախ նման հայտարարություններ անում են մարդիկ, ովքեր իրենց տանը, իրենց երեխաների հետ չեն կարողանում շփվել: Այդ կարգի ծնողների հանդիպելիս ինձ մոտ ցանկություն է առաջանում ծնող կանչել ծնողի համար: Խնդիրներ, իհարկե կան, բայց վստահաբար կարող եմ ասել՝ փայլուն սերունդ ունենք: Երբ դու երեխային սիրում ես, նա  նույն կերպ պատասխանում է քեզ: Գոնե իմ ուսանողների պարագայում դա վստահաբար այդպես է:

Գիտեմ, որ Դուք՝ իբրև տնօրեն,  սիրված եք… մեր օրերում ո՞րն է  ուսումնական հաստատության հաջողակ տնօրեն լինելու բանաձևը:

Գաղտնիք չկա. ես աշխատում եմ սիրով, տնօրեն լինելը ինձ համար սիրելի աշխատանք է, ապրելակերպ,  ոչ թե մասնագիտություն: Ես ուսանողների 80 տոկոսին անունով գիտեմ, հավատացե՛ք, որ բոլորին շատ եմ սիրում, և դրանք սոսկ խոսքեր չեն:

Միջանկյալ մի հարց՝ ո՞վ եք Դուք մասնագիտությամբ:

Ես ավարտել եմ Երևանի անասնաբուժական-անասնաբուծական ինստիտուտը: Ես կենդանիներ շատ էի սիրում և ուզում էի դառնալ անասնաբույժ: 88 թվականին սկսվեց ղարաբաղյան շարժումը, ես դեռ ուսանող էի՝ 18-ամյա երիտասարդ, ով մասնակից դարձավ այդ շարժմանը:  Հետո արդեն առիթ եմ ունեցել սովորելու Գերմանիայում՝ Մարշալի անվան կենտրոնում՝ միջազգային հարաբերություններ և անվտանգություն մասնագիտացմամբ: Այնպես որ՝ մասնագիտությամբ անասնաբույժ- միջազգայնագետ եմ (ժպտում է – խմբ.):

Իսկ ե՞րբ է հասցնում գրել Պարույր Սանթրոսյանը (Պ. Սանթրոսյանի վերջին գիրքը՝ «Քաղաքը», լույս է տեսել մի քանի ամիս առաջ):

Երևի, երբ զայրացած է լինում (ժպտում է – խմբ.):

Կա՞ ինչ-որ բան, որ չեք հասցրել ու դեռ կուզեիք անել:

Ասում են՝ տղամարդը պետք է ծառ տնկի, տուն կառուցի և տղա ունենա: Ծառեր շատ եմ տնկել, հիփոթեքով բնակարան առել եմ, ունեմ երեք աղջիկ, որի համար շատ երջանիկ եմ, բայց տղա չունեմ: Մի ժամանակ չէի հասկանում, թե ինչու: Հիմա այդ փիլիսոփայության գաղտնիքը ինքս իմ մեջ գտել եմ. ես ամեն տարի ունենում եմ բազմաթիվ տղաներ՝ նրանք իմ ուսանողներն են: Անկեղծ ասում եմ՝ հաճախ է լինում, երբ մտածում եմ՝ կուզենայի, որ այս կամ այն ուսանողս իմ տղան լիներ: Հատկապես ապրիլյան պատերազմի ժամանակ նրանք էնքան շատ էին, որ ես մտածեցի՝ ես երևի թե չկարողանայի այսքան շատ տղա ունենալ:

Հարցազրույցը՝ Կարինե Սարիբեկյանի

 

Գլխավոր Թողարկում, Լուրեր, Հարցազրույց
Մեկնաբանությունները փակ են: