Սերժ Սարգսյանի անհուսալի դեղատոմսը

Jan 13, 2018 Comments Off on Սերժ Սարգսյանի անհուսալի դեղատոմսը

 

 

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի՝ թանկացումների թեմայով հրավիրված խորհրդակցության մեջ երկու շատ նուրբ մեսիջ կար, որոնք փոխանցեց անձամբ ինքը՝ Սերժ Սարգսյանը: Առաջինը թանկացումների ազդեցությունը մեղմելու համար դեղատոմս գտնելն էր, երկրորդը ճշտել՝ թանկացումների պատճառը օբյեկտիվ շուկայական գործընթացնե՞րն են, թե՞ տնտեսվարողների ագահությունը:

Սրանք շատ կարևոր ու ըստ էության Հայաստանի շուկայական հարաբերությունները բնորոշող հանգամանքներ են: Ագահությունը, որպես այդպիսին, համամարդկային երևույթ է, և քանի որ յուրաքանչյուր բիզնեսի նպատակը հնարավորինս շատ շահույթ ստանալն է, ապա դժվար է միանշանակ ասել՝ որտեղ է ավարտվում բարեխիղճ բիզնեսի սահմանը, և որտեղից սկսվում ագահության և ժուժկալության նենգավոր միտումը:

Աշխարհում գնաճի դեմ պայքարելու ամենաարդյունավետ մեխանիզմը վաղուց գտնված է՝ դա առողջ տնտեսական մրցակցությունն է, որի արդյունքում գոյանում է տվյալ ապրանքի հնարավոր նվազագույն գինը: Երբ կա շահերի բախում, և սպառող չկորցնելու շատ լուրջ պայքար, ապա որքան էլ ագահ լինի տնտեսվարողը, գները ստիպված է լինելու իջեցնել, հակառակ պարագայում գնորդը պարզապես երես կթեքի նրանից, և բիզնեսն ի վերջո կտապալավի: Հայաստանում այդպես չէ, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է առաջին սպառման մի շարք ապրանքներին:

Օրինակ՝ շաքարավազի, բենզինի, թռչնամսի և բանանի ներկրման շուկաներում նման խնդիր չի կարող լինել, որովհետև այդ շուկաներում կան խոշոր խաղացողներ, ովքեր զբաղեցնում են այդ շուկաների գրեթե 100 տոկոսը: Հետևաբար նրանք իրավունք ունեն սրտի ուզածի չափ ագահ լինել, և որևէ մեկը նրանց ագահությունը ստուգելու իրավական մեխանիզմ կամ հնարավորություն չունի, չնայած որ կա հատուկ այս նպատակով ստեղծված պետական մարմին՝ Տնտեսական մրցակցության պետական հանձնաժողով, որը պարտավոր է ստուգել և պարզել, թե արդյոք տնտեսվարողը գերիշխող դիրքի չարաշահում թույլ չի տվել: Բայց կյանքը ցույց է տվել, որ այդ հանձնաժողովի տված արդյունքը թղթի վրա գրված հայտարարություններից այն կողմ չի անցնում, և Սերժ Սարգսյանն այդ մասին շատ լավ գիտի: Հենց այդ պատճառով էլ հորդորել է խորհրդակցության մասնակից պաշտոնյաներին, «առանց հոգնելու, առանց հաշվի առնելու բազմաթիվ հանգամանքներ, մշտապես հանրությանը տեղեկացնել սպառողական շուկաներում տեղի ունեցող գործընթացների մասին»: «Երբ որ մենք դա չենք անում, այս բացը լրացնում են ուրիշները: Եվ շատ-շատերը, որոշ դեպքերում մասնագիտական ունակությունների, մյուսները տեղեկատվության պակասի պատճառով, երրորդները այլ հանգամանքներով պայմանավորված, փորձում են ինչ-որ կերպ իրավիճակը լարել: Նորից եմ կրկնում՝ Հայաստանի յուրաքանչյուր քաղաքացի, այդ թվում՝ այստեղ նստածներս, իրավունք ունենք ամբողջական պատճառների մասին ստույգ տեղեկատվություն ունենալու:

Հաջորդը՝ եթե իրոք որոշ ապրանքատեսակների թանկացումներն ունեն օբյեկտիվ պատճառներ, ապա պետք է մտածենք, թե ինչպես պետք է մեղմենք այդ հետևանքները: Ես հիմա չեմ ուզում դեղատոմս առաջարկել, բայց օրինակ եմ ուզում բերել. մենք տարիներ ի վեր սուբսիդավորել ենք դիզվառելիքի ձեռքբերման գները գյուղացիական տնտեսությունների կողմից: Խնդրեմ, սա կարծում եմ, շատ նորմալ գործիք է, և պետք է շարունակել օգտագործել, բայց սա պարտադրանք չէ»,- ասել է Սերժ Սարգսյանը:

Այսինքն՝ թանկացումների առումով Սերժ Սարգսյանի առաջարկած դեղատոմսերից մեկը հանրությանը բացատրություններ տալն է, երկրորդը՝ պետական սուբսիդիան՝ այս կամ այն ապրանքի գինը զսպելու համար: Գյուղացիական տնտեսությունների դիզվառելիքի սուբսիդիան, որի օրինակը նշել է նա, տարիներ շարունակ առանց մրցույթի պետական բյուջեից հատկացվել է «Ֆլեշ» ընկերությանը, որը, ինչպես հայտնի է, պատկանում է Սերժ Սարգսյանի սիրելի օլիգարխ Բարսեղ Բեգլարյանին: Այն, որ այդ սուբսիդիան օգտակար է եղել «Ֆլեշի» համար, կարելի է չկասկածել, իսկ թե ինչ է դրանից շահել գյուղացին, թերևս կարելի է հարցնել հենց գյուղացուն: Ի դեպ, երբ Կարեն Կարապետյանը նոր էր ստանձնել վարչապետի պաշտոնը, կառավարության նիստերից մեկում հայտարարեց, թե դիզվառելիքի սուբսիդավորման նշված մեխանիզմը պետք է փոխվի:

Փաստորեն այժմ Սերժ Սարգսյանը հստակություն է մտցնում, որ կոնկրետ «Ֆլեշի» սուբսիդիան անխափան կտրվի: Իսկ ընդհանրապես թանկացումները, որոնք նաև օբյեկտիվ գործոններով են պայմանավորված և տեղի են ունենում ողջ աշխարհում, մեղմվում են միայն ու միայն եկամուտների համարժեք աճով՝ ուրիշ դեղատոմս չկա: Իսկ եկամուտների աճ հնարավոր է միայն տնտեսության զարգացման շնորհիվ: Եթե գները բարձրանում են, մարդկանց եկամուտները՝ ոչ, հասարակությունն աղքատանում է: Մեզ մոտ ճիշտ հակառակն է. փաստորեն գներն աճում են, եկամուտները նվազում:

 

  Հայկ  Դավթյան

Գլխավոր Թողարկում, Լուրեր, Վերլուծություն
Մեկնաբանությունները փակ են: