Մեր «հետամնացությունը» փրկել է մեզ. Աննա Մնացականյան

Jun 08, 2017 Comments Off on Մեր «հետամնացությունը» փրկել է մեզ. Աննա Մնացականյան

 

Հարցազրույց Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջի տնօրեն Աննա Մնացականյանի հետ:

Տիկի՛ն  Մնացականյան, վերջերս քոլեջում ներկա էի վարպետաց դասին, որին հրավիրված էին նաև Արտավազդ Փելեշյանը, ժողովրդական նկարիչ Ռուբեն Էլիբեկյանը, <<Գոյ>> թատրոնի նկարիչները: Զրույցի ժամանակ Դուք ինքներդ նշեցիք, որ Թերլեմեզյանի 95-ամյա կենսագրության մեջ Դուք առաջին կին տնօրենն եք: Նախկին տնօրենները, որպես կանոն, ստեղծագործողներ են եղել. դժվա՞ր չէ այդպիսի ժառանգության պատասխանատվությունը կրելը:

Քոլեջի տնօրենի աշխատանքն ինձ համար բովանդակային շատ լուրջ պատասխանատվություն է: Ես երկրորդ մասնագիտությամբ ազգագրագետ եմ՝ էթնոսոցիոլոգ: Քոլեջում ինքս ինձ համար հետաքրքիր բացահայտումներ եմ արել. օրինակ՝ այն, որ տարիներ ի վեր ընդգծված արական դիմագիծ ունեցող Թերլեմեզյանի անվան քոլեջը փոխել է դեմքը: Մինչև 2000 թվականը այստեղ սովորողների 97 տոկոսը տղաներ են եղել և միայն 3 տոկոսը՝ աղջիկներ, որոնցից կարելի է առանձնացնել մեկ-երկու վառ անհատականություններ և այդքանով սահմանափակվել:

Ինչպիսի՞ն է պատկերը հիմա. ես նկատեցի, որ ներկայումս ուսանողների մեջ աղջիկներն ավելի շատ են:

Այսօր մեր ուսանողների 67 տոկոսը աղջիկներ են՝ անհավատալի ուժեղ և պատրաստված, 33 տոկոսը՝ տղաներ: Սա իսկապես լուրջ փոփոխություն է, և ես երբեմն ունենում եմ մտավախություն, թե հանկարծ սա իմ անվան հետ չկապվի, և ինձ չմեղադրեն քոլեջում գենդերային հեղափոխություն անելու մեջ /ծիծաղում ենք-խմբ./, որովհետև ինքս հայրիշխանության կողմնակից եմ: Մշակութաբանության մեջ կա տեսություն, ըստ որի՝ արվեստն ունի սեռ: Կան արվեստի տեսակներ, որոնք հատուկ են արական սեռին, կան նաև իգական սեռին ավելի մոտ տեսակներ: Ի դեպ, նման բաշխում կա նաև մասնագիտությունների մեջ: Այդ իմաստով գեղանկարչությունն ու քանդակագործությունն ավանդաբար արական դիմագիծ են ունեցել: Սակայն մեր օրերում ընդհանուր ներկապնակում շատ բաներ խառնվել ու լղոզվել են, և երբեմնի հստակ բաժանումներն այսօր արդեն չկան: Մի ուշագրավ փաստ. անցած տարի մեր քոլեջի քանդակի բաժին են ընդունվել 8 աղջիկներ: Անկեղծ ասած, իբրև կին տնօրեն՝ ինձ վրա առաքելություն եմ վերցրել պաշտպանել արական սեռի ուսանողների շահերը:

Ինչո՞վ եք բացատրում այդ կտրուկ փոփոխությունը:

Առաջին հերթին կենցաղի փոփոխությամբ:

Ուրիշ ի՞նչ հատկանշական դիտարկումներ եք կատարել. հիմնականում ո՞ր շերտն է  Ձեզ ուսանողներ ապահովում:

Ունեմ իհարկե. ինքս ինձ համար հայտնաբերել եմ շատ հետաքրքիր փաստ. Շիրակի մարզից ով գալիս է՝ աղքատ, հարուստ, տղա, աղջիկ, գյուղացի կամ քաղաքացի՝ բոլորը նկարում են: Նույնը կարող եմ ասել Սյունիքի մարզի, Ջավախքի մասին: Հետաքրքիր է, որ Կոտայքի մարզը, որն ավանդաբար խառնարան է եղել, սկսել է մշակույթ ձևավորել: Մեր ուսանողների 47 տոկոսը Երևանից են, մնացած 53 տոկոսը՝ մարզերից: Շատ ունենք դեպքեր, երբ քոլեջ են դիմում դինաստիական ընտանիքներից, որտեղ նկարչությունը ընտանեկան մասնագիտություն է: Նման ընտանիքներից  ուենք շատ շնորհալի, հրաշք ուսանողներ: Ունենք նաև դեպքեր, երբ նկարիչների ընտանիքից դուրս եկած երեխան մեզ մոտ ֆիասկո է ապրում: Կան դեպքեր, երբ նկարչական կրթություն և անգամ այդ պահի տպավորությամբ նկարելու առանձնակի հակումներ չունեցող երեխան մեզ մոտ բացահայտվում է՝ դրսևորելով բոլորովին այլ որակներ. մարդը միանգամից կայանում է: Ես կարծում եմ՝ այս օրինաչափությունը բոլոր մասնագիտությունների համար նույն կերպ է աշխատում:

Մարզերից եկած ուսանողները մայրաքաղաքում ապրելու սոցիալական բեռն ինչպե՞ս են հոգում:

Շատ մեծ դժվարությամբ, արյան գնով: Երբեմն ծնողներ են գալիս իմ աշխատասենյակ, որոնց բերանը ատամ չկա, կարգին շոր ու կոշիկ էլ չունեն հագներին, բայց պատրաստ են ամեն ինչ տալ իրենց երեխաների կրթության համար: Թերլեմեզյանն, իսկապես, ուրիշ տեղ է. եթե սիրում են, ուրեմն սիրում են: Նրանք ովքեր գալիս են մեզ մոտ, գիտեն՝ ուր են գալիս և ինչու. մեծ մասը այստեղից քաղում է հնարավորինս շատ բան:

Գծանկար, կոմպոզիցիա. սրանք այն առարկաներն են, որոնցից Թերլեմեզյանի անվան քոլեջի դիմորդները քննություն են հանձնում ընդունվելու համար: Տարիներ առաջ հիմնական դպրոցի ծրագրից հանվեց <<Գծագրություն>> առարկան: Դուք դրա բացը զգո՞ւմ եք դիմորդների մոտ:

Դա լուրջ սխալ էր. ես ուղղակի չեմ հասկանում տրամաբանությունը, թե ինչու հանվեց <<Գծագրություն>> առարկան: Այս բացը մենք դիմորդների մոտ շատ-շատ ենք զգում:Մենք իհարկե, այդ առարկան քոլեջում անցնում ենք, բայց երեխան մեզ մոտ գալիս է զրոյական բազայով, որը խնդիր է: Ես հասկանում եմ, որ առարկայական ծրագրերը գերբեռնված են, բեռնաթափման կարիք կա, բայց դա չէր կարելի անել գծագրության հաշվին: Խնդիրը միայն այն չէ, որ գծագրության ուսուցումը մեր քոլեջի, ճարտարագիտական համալսարանի, գեղարվեստի ակադեմիայի դիմորդների համար մասնագիտական պահանջ է: Իմ կարծիքով՝ այն նաև շատ կարևոր գույն է հանրակրթական առարկաների մեջ, որովհետև գծագրությունը տարածական մտածողություն է զարգացնում, նպաստում է սովորողի պատկերացումների ձևավորմանը: Գծագրությունը պիտի լինի պարտադիր առարկա. սա ինձ համար  համոզմունք է:

Ընդունված է ասել, որ ՄԿՈՒ համակարգը սպասարկում է աշխատաշուկային: Ձեր շրջանավարտները որքանո՞վ են մրցունակ՝ նկատի ունենալով, որ մեր օրերում մասնավոր հատվածը արվեստի նկատմամբ կարծես թե առանձնակի հակվածություն չունի:

Մեր ուսանողների մեծ մասը կարողանում է իր տեղը գտնել աշխատաշուկայում. խոսքը ոչ թե պարզապես աշխատանք գտնելու մասին է, այլ մասնագիտությամբ աշխատելու: Այն շրջանավարտները, ովքեր կարողանում են և ցանկություն են ունենում դառնալ պրոֆեսիոնալ նկարիչ կամ քանդակագործ, աշխատում են որպես անհատ ստեղծագործողներ:

Մեր գործատուներն են ոսկերիչները, որոնք շատ են սիրում մեր շրջանավարտներին, մասնավորապես քանդակագործներին: Մեր շրջանավարտները կարողանում են և՛ քանդակել, և՛ էսքիզներ անել, իսկ մնացած տեխնիկական մասը վերապատրաստման արդյունքում շատ հեշտ ապահովվում է: Հրատարակչությունները, տպագրատները, դիզայներական գրասենյակները ևս մեր կադրերի կարիքն ունեն: Դե իսկ ինտերիերի, դեկորների, էքստերիերի մասնագետների մասին էլ չխոսեմ, նրանք շատ հայտնի են շուկայում:

Կրթական չափորոշիչների և մոդուլների դինամիկ փոփոխությունները ի՞նչ ազդեցություն ունեն այնպիսի ավանդական ոլորտների վրա, ինչպիսին են գեղանկարչությունն ու քանդակը:

Հարցին պատասխանեմ՝ մի քիչ հեռվից գալով. անցյալ տարի մենք Ֆլորենցիայում, բառիս ամենաուղիղ իմաստով, ցնցում ապրեցինք, երբ տեսանք, թե ակադեմիական նկարչությունը ինչպիսի նահանջ է ապրել, կարելի է ասել՝ կորսված է: Համակարգչային աշխարհը զարգացել է, կրթական ծրագրերը փոխվել են, և նկարչությունն էլ համակարգչային է դարձել: Այնտեղ ինձ պատմեցին, որ ակադեմիական գեղանկարչական կրթությունը Ֆլորենցիայում այսօր դարձել է էլիտար և շատ թանկարժեք կրթություն: Այնտեղ շվարած էին, թե ինչ վարպետությամբ են նկարում մեր 2-րդ, 3-րդ կուրսի ուսանողները: Իրենց շատ հետաքրքիր էր, թե մենք այդ ինչ կրթական ծրագրերով ենք առաջնորդվում, որ մեր ուսանողներն այդպիսի վարպետությամբ նկարում են: Մեր խնդիրն ուրիշ է. մենք կղզիացած և պարփակված ենք մնացել, առանձնապես տուրք չենք տվել համաշխարհային տենդենցներին և պահել ենք այն, ինչ որ ունենք: Իսկ մեր ունեցածը շատ լավն է. այս դեպքում մեր «հետամնացությունը» մեզ փրկել է: Մեր հին ծրագրերն ու ավանդական կրթական պրոդուկտն այսօր խիստ պահանջված է այդ նույն առաջադեմ հասարակություններում: Դուք չեք պատկերացնի, թե այնտեղ ինչ էր կատարվում. իրենք այլևս ո՛չ դասախոս, ո՛չ վարպետ ունեին, ո՛չ էլ կրթական ծրագիր, և մեզ խնդրում էին մեր ունեցածը իրենց փոխանցել:

Ինչ վերաբերում է մեր կրթական չափորոշիչներին, որոնք, ինչպես Դուք նկատեցիք, հաճախ են փոխվում: Մենք մեր կարծիքը գրավոր ներկայացրել ենք նաև ՄԿՈՒԶԱԿ-ին:Նոր չափորոշիչները դիզայնի պարագայում ունեն որոշակի տրամաբանություն և հիմնականում ընդունելի են: Իսկ ահա գեղանկարի և քանդակի պարագայում դրանք պարզապես չեն աշխատում, և մենք հայտնվում ենք երկակի ստանդարտի առջև: Մենք կրթությունն իրականացնում ենք ավանդական ձևով, հին ծրագրով, սակայն ֆորմալ առումով կրթական չափորոշիչների և մոդուլների համար ինչ-որ թղթեր ենք լրացնում: Ի վերջո, մենք ոչ մի վատ բան չենք անում, ստանում ենք պրոդուկտ, որն ամենակարևորն է: Այլապես, եթե կրթական չափորոշիչին հետևենք, գծանակար և գունանկար, որոնք պարտադիր առարկաներ են, պիտի ոչ թե 2-րդ կուրսից անցնենք, այլ ընդամենը վերջին կուրսերում: Այդ դեպքում մենք վստահաբար լուրջ արդյունք չենք ստանա: Կամ, օրինակ, մեզ ասվում է՝ բնորդ ունենալու կարիք չկա, կարելի է մարդու փոխարեն տիկնիկ նկարել: Բայց դա պրոֆեսիոնալ նկարչություն չէ, դիլետանտիզմ է: Միշտ չէ, որ հզոր ավտոմատացված տնտեսության համար մշակված ստանդարտների տեղայնացումը կարող է էֆեկտիվ լինել: Պետք է հասկանալ՝ եթե դու ինչ-որ նոր բան ես ներմուծում՝ վասն ինչի ես դա անում: Եթե դու 95 տարի շարունակ քննություն ես բռնել քո ստեղծածով, ինչո՞ւ դա փոխել:Ես չեմ թաքցնում և այս մասին հայտարարում եմ բարձրաձայն. մենք առաջնորդվում ենք հին ծրագրերով, որովհետև դա «շկոլայի» պահպանման պարտադիր պայմանն է:

 

Հարցազրույցը՝  Կարինե Սարիբեկյանի

Հ. Գ. Աննա Մնացականյանը չցանկացավ անդրադառնալ իր տնօրեն դառնալուն նախորդած իրադարձություններին՝ նշելով, որ  առանց այդ էլ ժամանակին իրենց ընտանեկան և անձնական խնդիրները թույլատրվածից ավելի են հանրայնացվել: Հիշեցնենք, որ Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջի տնօրենը նախկինում Աննայի ամուսինն էր՝ Նարեկ Առուշանյանը՝ գրող, հրապարակախոս Ալվարդ Պետրոսյանի որդին: 2012 թ.-ին Նարեկ Առուշանյանի անժամանակ մահից մի քանի ամիս հետո տնօրեն նշանակվեց Աննա Մնացականյանը:

Հ.Գ.Լուսանկարում՝ Աննա Մնացականյանը և Նարեկ Առուշանյանը:

Գլխավոր Թողարկում, Լուրեր, Հարցազրույց
Մեկնաբանությունները փակ են: